તો તે બાબત ઈન્ટરનેટ યૂઝર્સ માટે મુશ્કેલીરૂપ બની જાય છે અને યૂઝર્સ સાઈબર અપરાધનો ભોગ બની જાય છે. બાળકો, ઈન્ટરનેટ ફૂટપ્રિન્ટને એક સરળ ઉદાહરણથી જો સમજીએ તો જેમ રેતીના રણમાં ચાલતા આપણાં પગલાંની છાપ ત્યાં પડે છે, તેવી જ રીતે તમામ ઓનલાઈન એક્ટિવિટીને લીધે ડિજિટલ ફૂટપ્રિન્ટ ઊભી થાય છે, પરંતુ એ બાબત પણ વાસ્તવિકતા છે કે રણમાં પડતી પગલાંની છાપ તો સમય જતાં ભૂંસાઈ જાય છે, પરંતુ ઓનલાઈન ડિજિટલ ફૂટપ્રિન્ટ તમારા મૃત્યુ પછી પણ ભૂંસાતી નથી, ટૂંકમાં, કનેક્ટેડ વર્લ્ડમાં રહેવાનો અર્થ એ છે કે ડિસ્કનેક્ટ કરવું શક્ય જ નથી, જેથી શક્ય તેટલી ડિજિટલ ફૂટપ્રિન્ટ ઘટાડવાનો પ્રયત્ન કરવો જોઈએ.
ડિજિટલ ફૂટપ્રિન્ટનું મહત્ત્વ શું છે?
ડિજિટલ કટપ્રિન્ટ એ એક પ્રકારનો ઈલેક્ટ્રોનિક્સ ડેટા છે, જેનું સર્જન ઈન્ટરનેટ યૂઝર્સની ઓનલાઇન એક્ટિવિટીર્થી થાય છે. જેટલો સમય કોઈ એક ઈન્ટરનેટ યૂઝર ઓનલાઈન રહે તેટલી તેની ડિજિટલ ફૂટપ્રિન્ટ વધારે નિર્મિત થાય. ડિજિટલ વર્લ્ડમાં મુખ્ય બે પ્રકારની ડિજિટલ ફૂટપ્રિન્ટ ઉપલબ્ધ હોય છેઃ એક નિષ્ક્રિય અથવા પેસિવ ઈન્ટરનેટ ફૂટપ્રિન્ટ અને બીજી સક્રિય અથવા એક્ટિવ ઈન્ટરનેટ ફૂટપ્રિન્ટ, આ બંને પ્રકારની ઈન્ટરનેટ ફૂટપ્રિન્ટમાં તફાવત માત્ર ને માત્ર એક બાબતનો છે. જેમ કે, નિષ્ક્રિય અથવા પેસિવ ઈન્ટરનેટ ફૂટપ્રિન્ટ દરમ્યાન યૂઝરને ક્યારેય એ બાબતની ભણક નથી આવતી કે કોઈ ડેટાચોરે તેના ડેટા ચોરી રહ્યું છે, જ્યારે સક્રિય અથવા એક્ટિવ ઈન્ટરનેટ ફૂટપ્રિન્ટમાં યૂઝર જાતે જ પોતાના ડેટાના એક્સેસ સંદર્ભે વિવિધ પોર્ટલ, વેબસાઈટ્સ અને સોશયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સને પરવાનગીઓ આપે છે.
ડિજિટલ ફૂટપ્રિન્ટ ઘટાડવાના ઉપાયો.
(૧) સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર તમે જો એકાઉન્ટ બનાવ્યાં હોય અને હાલ તમે તે એકાઉન્ટ વાપરતા જ ના હોવ તો તમારે એ તમામ એકાઉન્ટની યાદી બનાવવી જોઈએ અને ત્યારબાદ તે તમામ એકાઉન્ટ કાં તો ડિલીટ કરી દેવાં જોઈએ અથવા ડિએક્ટિવેટ કરવા જોઈએ. તેમજ જો તમે એકાઉન્ટ બનાવ્યા પછી ભૂલી ચૂક્યા હો તો તમારા નામનું કોઈ અન્ય એકાઉન્ટ છે કે નહીં, તેમજ કોઈ ત્રાહિત વ્યક્તિએ તમારા નામનું ફેક સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ બનાવ્યું છે કે નહીં તે જાણવા માટે તમારે હંમેશાં નિયમિત અંતરાલ પર વિવિધ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર જઈને સર્ચ ટૂલની મદદથી તમારું નામ દાખલ કરીને સર્ચ કરવું જોઈએ. તેને ડિલીટ કરવું જોઈએ તેમજ તમારા તમામ સોશિયલ મીડિયા ફોલોઅર્સનું ફેક એકાઉન્ટ બાબતે ધ્યાન દોરવું જોઈએ.
(૨) તમામ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ પર આવેલ સોશિયલ એકાઉન્ટ માટેના પ્રાઈવસી સેટિંગ્સને ધ્યાનપૂર્વક રિવ્યૂ કરવાં જોઈએ. તમારી અંગત માહિતીઓ માટે હંમેશાં પ્રાઈવસી સેટિંગ્સને મિત્રો કે ફોલોઅર્સ સુધી જ સીમિત રાખવાં જોઈએ. સાથે પબ્લિક પ્રાઈવસી સેટિંગ્સને હંમેશાં અવગણવું જોઈએ. સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટનો મુખ્ય ઉપયોગ જ લોકો સાથે કનેક્ટ થવાનું છે. જો તમારું પ્રાઈવસી સેટિંગ્સ યોગ્ય રીતે સેટ થયેલ ન હોય, તો તમારી બધી માહિતી પબ્લિક ડોમેઈનમાં ઉપલબ્ધ બની જાય છે.
(૩) મોટાભાગના બ્રાઉઝર પાસે યૂઝર્સના બ્રાઉઝિંગને ખાનગી અથવા પ્રાઈવેટ સેટ કરવાની પદ્ધતિઓ આંતર પ્રસ્થાપિત હોય છે. એટલે કે પહેલેથી બ્રાઉઝરમાં ઉપલબ્ધ જ હોય છે. બ્રાઉઝરની સ્ટીલ્થ મોડ પદ્ધતિ કોઈ પણ વેબસાઈટને તેમજ એપ્લિકેશનને યૂઝર્સને ટ્રેક કરવાથી રોકવામાં અને યૂઝર્સની ક્રિયાઓને વધુ ખાનગી રાખવામાં મદદ કરી શકે છે. સાથે જ યૂઝર્સની ડિજિટલ ફૂટપ્રિન્ટને ઘટાડવામાં પણ મદદ કરી શકે છે. ધ્યાનમાં રાખવા જેવી બાબત એ છે કે, બ્રાઉઝરના સ્ટીલ્થ મોડની એક મર્યાદા પણ છે કે તે યૂઝર્સની બધી જ એક્ટિવિટીને અદ્દેશ્ય બનાવતું નથી. પરિણામે તેનો ઉપયોગ સાવચેતીથી કરવો જોઈએ.
