રક્ષાબંધનની પરંપરાનો સંબંધ માત્ર આજના યુગ સાથે નથી, પરંતુ આ પરંપરાનો ઉલ્લેખ સત્યયુગ, ત્રેતાયુગ અને દ્વાપર યુગમાં પણ જોવા મળે છે. ખાસ કરીને દ્વાપર યુગની એક વાર્તા આ તહેવારને નવો અર્થ આપે છે જે દ્રૌપદી અને શ્રી કૃષ્ણ સાથે સંબંધિત છે.
જ્યારે શ્રી કૃષ્ણની આંગળીમાંથી લોહી વહેવા લાગ્યું
મહાભારત કાળની એક વાર્તા અનુસાર, ભગવાન કૃષ્ણએ શિશુપાલનો વધ કર્યો હતો, જેના કારણે તેની આંગળી કપાઈ ગઈ હતી અને તેમાંથી ખૂબ લોહી નીકળવા લાગ્યું હતું. આ દ્રશ્ય જોઈને દ્રૌપદીએ તરત જ પોતાની સાડીનો ટુકડો ફાડીને શ્રી કૃષ્ણની આંગળી પર બાંધી દીધો જેથી રક્તસ્ત્રાવ બંધ થઈ શકે. શ્રાવણ પૂર્ણિમાના દિવસે આ બનાવ બન્યો હતો.
ત્યારે શ્રી કૃષ્ણએ દ્રૌપદીને કહ્યું હતું કે ‘આજે તમે મારા માટે જે કર્યું છે તેનું ઋણ હું ક્યારેય ભૂલીશ નહીં. હું હંમેશા તમારું રક્ષણ કરીશ.’ એવું માનવામાં આવે છે કે ત્યારથી રક્ષાબંધનના પવિત્ર તહેવારની ઉજવણીની પરંપરા શરૂ થઈ, જ્યાં બહેન પોતાના ભાઈની રક્ષા માટે રક્ષાસૂત્ર બાંધે છે.
જ્યારે શ્રી કૃષ્ણએ દ્રૌપદીના સન્માનની રક્ષા કરી
થોડા સમય પછી, યુધિષ્ઠિર ચૌસરની રમતમાં બધું હારી ગયો, પછી તેણે દ્રૌપદીને પણ દાવ પર લગાવી દીધી. કમનસીબે, તેણે દ્રૌપદીને પણ ગુમાવી દીધી. પછી, દુર્યોધનના આદેશથી, દુશાસન દ્રૌપદીને દરબારમાં ખેંચી ગયો અને તેના વસ્ત્રો ઉતારવાનો પ્રયાસ કર્યો. તે જ ક્ષણે, દ્રૌપદીએ આંખો બંધ કરી અને હૃદયથી શ્રી કૃષ્ણને યાદ કર્યા અને પછી તેમને બૂમ પાડી. દ્રૌપદીનો પોકાર સાંભળીને, શ્રી કૃષ્ણને તરત જ પોતાનું વચન યાદ આવ્યું જે તેણે દ્રૌપદીની આંગળી પર પાટો બાંધવાના બદલામાં તેને આપ્યું હતું. પોતાની લીલાથી, તેણે દ્રૌપદીની સાડી એટલી લાંબી કરી કે દુશાસન થાકી ગયો અને બેહોશ થઈ ગયો. આ રીતે શ્રી કૃષ્ણએ તેમની વાત રાખી.
