બ્રિટનના જાહેર પ્રસારણકર્તા બ્રિટિશ બ્રોડકાસ્ટિંગ કોર્પોરેશન (બીબીસી) એ અચાનક બે અભૂતપૂર્વ રાજીનામા જોયા છે – પ્રથમ બીબીસી ડાયરેક્ટર જનરલ ટિમ ડેવીના અને બીજા સમાચાર હેડ ડેબોરાહ ટર્ન્સના. આ રાજીનામાનું કારણ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું ભાષણ છે, જેના સંબંધમાં આરોપ છે કે બીબીસીએ સંપાદિત ભાષણ દ્વારા શ્રોતાઓને ખોટો સંદેશ મોકલ્યો હતો.
ડેવી અને ટર્ન્સના રાજીનામા પર ટ્રમ્પની પ્રતિક્રિયા સામે આવી છે. તેમણે રવિવારે રાત્રે રાજીનામાનું સ્વાગત કર્યું અને કહ્યું, ‘બીબીસીના ટોચના અધિકારીઓ રાજીનામું આપી રહ્યા છે, તેમને બરતરફ કરવામાં આવી રહ્યા છે. આ લોકો 6 જાન્યુઆરીના મારા સંપૂર્ણ ભાષણને સંપાદિત કરતા પકડાયા છે. આ ખૂબ જ અપ્રમાણિક લોકો છે જેમણે રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીને પ્રભાવિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. લોકશાહી માટે આ શરમજનક બાબત છે.
તે જ સમયે, ડેવીએ રવિવારે સાંજે રાજીનામું આપી દીધું અને કહ્યું કે બીબીસીમાંથી વિદાય એ સંપૂર્ણપણે તેમનો નિર્ણય છે.
કર્મચારીઓને સંબોધિત સંદેશમાં ડેવીએ લખ્યું: ‘દરેક જાહેર સંસ્થાની જેમ, BBC સંપૂર્ણ નથી અને આપણે હંમેશા ખુલ્લા, પારદર્શક અને જવાબદાર હોવા જોઈએ. જો કે મારા રાજીનામાનું આ એકમાત્ર કારણ નથી, પરંતુ બીબીસી ન્યૂઝની આસપાસની વર્તમાન ચર્ચાએ સ્વાભાવિક રીતે મારા નિર્ણયને પ્રભાવિત કર્યો છે. એકંદરે બીબીસી સારું કામ કરી રહ્યું છે, પરંતુ કેટલીક ભૂલો થઈ છે અને ડિરેક્ટર જનરલ તરીકે મારે આની અંતિમ જવાબદારી લેવી પડશે.
ડેબોરાહ ટર્ન્સે પણ રાજીનામા બાદ કહ્યું હતું કે વિવાદ એ સ્તરે પહોંચી ગયો છે કે બીબીસીની વિશ્વસનીયતાને નુકસાન થઈ રહ્યું છે.
બીબીસીને હચમચાવી નાખનાર સમગ્ર વિવાદ શું છે?
ગયા સોમવારે ‘ધ ટેલિગ્રાફ’ એ લીક થયેલ આંતરિક વ્હિસલબ્લોઇંગ બીબીસી મેમો અંગે એક અહેવાલ પ્રકાશિત કર્યો હતો. રિપોર્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે બીબીસીના કાર્યક્રમ ‘પેનોરમા’માં 6 જાન્યુઆરી 2021ના રોજ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પના ભાષણના બે ભાગ (જે તેમણે રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં હાર બાદ આપ્યા હતા) એકસાથે સંપાદિત કરવામાં આવ્યા હતા. આને જોતા એવું લાગી રહ્યું છે કે જાન્યુઆરી 2021ના કેપિટોલ હિલ રમખાણોને ટ્રમ્પે જ ભડકાવી હતી.
ટ્રમ્પ: બીજી તક? કાર્યક્રમમાં, 6 જાન્યુઆરી, 2021 ના ટ્રમ્પના ભાષણના ભાગોને એવું દેખાડવા માટે જોડવામાં આવ્યા હતા કે જાણે તેમણે તેમના સમર્થકોને ‘ભીષણ લડાઈ’ લડવા માટે યુએસ કેપિટોલ હિલ પર તેમની સાથે આવવા કહ્યું હતું. ગયા વર્ષની યુએસ ચૂંટણીના એક અઠવાડિયા પહેલા બીબીસી દ્વારા તેનું પ્રસારણ કરવામાં આવ્યું હતું.
ટ્રમ્પનું ભાષણ શું હતું અને તેનું સંપાદિત સંસ્કરણ શું કહે છે?
6 જાન્યુઆરી, 2021 ના રોજ, ટ્રમ્પે વોશિંગ્ટન ડીસીમાં એક ભાષણ આપ્યું હતું જેમાં તેમણે યુએસ ચૂંટણીમાં તેમની હાર સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. પોતાના સમર્થકોને સંબોધતા તેમણે કહ્યું હતું કે, ‘અમે બધા કેપિટોલ હિલ જઈશું અને અમારા સાંસદોને પ્રોત્સાહિત કરીશું.’
તે જ સમયે, સંપાદિત સંસ્કરણમાં, ભાષણના બે ભાગોને સંયુક્ત બતાવવામાં આવ્યા હતા, મૂળ ભાષણમાં તેમની વચ્ચે લગભગ 50 મિનિટનું અંતર હતું. સંપાદિત સંસ્કરણમાં, ટ્રમ્પ કહેતા જોવા મળ્યા હતા, ‘અમે કેપિટોલ હિલ જઈશું… હું તમારી સાથે રહીશ. અમે લડીશું… પૂરી તાકાતથી લડીશું.
એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે, જો કે, તે ભાગને કાર્યક્રમમાંથી હટાવી દેવામાં આવ્યો હતો જેમાં ટ્રમ્પે લોકોને ‘શાંતિપૂર્ણ અને દેશભક્તિથી પોતાનો અવાજ ઉઠાવવાની’ અપીલ કરી હતી.
વિવાદ બાદ બીબીસી અધ્યક્ષ માફી માંગશે.
બીબીસી હવે પેનોરમા કાર્યક્રમમાં અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિના ભાષણને સંપાદિત કરવા બદલ માફી માંગવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. આ પગલું એ ટીકા બાદ લેવામાં આવી રહ્યું છે જેમાં એક બ્રિટિશ મંત્રીએ કહ્યું હતું કે બીબીસીના કેટલાક નિર્ણયો ‘હંમેશા સમજી વિચારીને લેવામાં આવતા નથી’.
બીબીસીના અધ્યક્ષ સમીર શાહ આ સંપાદન નિર્ણય બદલ માફી માંગે તેવી અપેક્ષા છે. સંસદની સંસ્કૃતિ, મીડિયા અને રમત સમિતિની વિનંતીના જવાબમાં માફી આપવામાં આવશે, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે આ મામલે ‘ગંભીર પ્રશ્નોના જવાબ આપવાની જરૂર છે’.
બીબીસીના પ્રવક્તાએ કહ્યું: ‘બીબીસીના અધ્યક્ષ સોમવારે કલ્ચર, મીડિયા અને સ્પોર્ટ કમિટીને આ બાબતે વિગતવાર જવાબ આપશે.’
બીબીસી અરબી સેવા પણ તેના ઇઝરાયેલ-ગાઝા યુદ્ધ કવરેજમાં પક્ષપાતી છે?
ધ ટેલિગ્રાફને લીક થયેલા મેમોએ એવી ચિંતા પણ વ્યક્ત કરી હતી કે બીબીસી અરેબિક સર્વિસના ઈઝરાયેલ-ગાઝા યુદ્ધના કવરેજમાં હાજર ‘પ્રણાલીગત પૂર્વગ્રહ’ની સમસ્યાઓને ઉકેલવા માટે કોઈ નક્કર પગલાં લેવામાં આવ્યા નથી.
આ લીક થયેલો મેમો માઈકલ પ્રેસ્કોટ દ્વારા લખવામાં આવ્યો હતો, જેઓ બીબીસીની સંપાદકીય માનક સમિતિના ભૂતપૂર્વ સ્વતંત્ર બાહ્ય સલાહકાર હતા. તેમણે જૂનમાં આ પદ છોડી દીધું હતું.
મેમોમાં, પ્રેસ્કોટે ટ્રાન્સજેન્ડર મુદ્દાઓ પર બીબીસીના અહેવાલ અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે આક્ષેપ કર્યો હતો કે બીબીસીના કવરેજને તેના એલજીબીટી નિષ્ણાત પત્રકારો દ્વારા અસરકારક રીતે સેન્સર કરવામાં આવ્યું હતું, જેઓ ‘પ્રો-ટ્રાન્સ એજન્ડા’ને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યા હતા.
તેના લીક થયેલા મેમોમાં તેણે લખ્યું છે કે જ્યારે આવા મુદ્દાઓ સામે આવે છે ત્યારે બીબીસી મેનેજમેન્ટ કોઈ પગલાં લેતું નથી, જેનાથી તે નિરાશ થાય છે.
