યુપીએસસી સિવિલ સર્વિસીસ પરીક્ષામાં સિલિગુડી કોરિડોર અને ચિકન નેક વિષય વારંવાર પૂછવામાં આવે છે અને ઘણી અન્ય સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં પણ આ વિષય પર ઉદ્દેશ્ય (બહુવિધ પસંદગી) પ્રશ્નો પૂછી શકાય છે. આવી સ્થિતિમાં, મહત્વપૂર્ણ નોંધો માટે વિષય શું છે અને તેનાથી સંબંધિત માહિતી શું છે તે સમજો.
ભારતના સિલિગુડી કોરિડોર વિશે વારંવાર ચર્ચા થાય છે. આ એક વ્યૂહાત્મક રીતે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ વિસ્તાર છે, જેને ચિકન નેક પણ કહેવામાં આવે છે. આમ કહેવાનું કારણ એ છે કે આ એક ખૂબ જ સાંકડો રસ્તો છે જેના દ્વારા સમગ્ર ઉત્તર પૂર્વ દેશના બાકીના ભાગ સાથે જોડાયેલ છે. બાંગ્લાદેશની વચગાળાની સરકારના વડા મોહમ્મદ યુનુસના તાજેતરના નિવેદન બાદ આ ચર્ચા ફરી તેજ બની છે. તેમના નિવેદન અંગે આસામના સીએમ હિમંતા બિસ્વા સરમાએ કહ્યું કે યુનુસના નિવેદનને હળવાશથી ન લઈ શકાય. દરમિયાન, ચિકન નેક વિશે જાણવા જેવી કેટલીક બાબતો અહીં છે જે પરીક્ષામાં ખૂબ ઉપયોગી થઈ શકે છે.
મુહમ્મદ યુનુસે શું કહ્યું?
ચીનની મુલાકાતે ગયેલા યુનુસે ચીનને રોકાણ માટે આમંત્રણ આપતી વખતે કહ્યું હતું કે ભારતના ઉત્તર-પૂર્વ રાજ્યો, જેને સેવન સિસ્ટર્સ કહેવામાં આવે છે, તે ભૂમિથી ઘેરાયેલા છે. તેમની પાસે સમુદ્ર સુધી પહોંચવાનો કોઈ રસ્તો નથી. બાંગ્લાદેશ એ પ્રદેશમાં સમુદ્રનો એકમાત્ર રક્ષક છે. આનાથી ચીનને અહીં રોકાણ કરવાની મોટી તક મળે છે.
ચિકન નેક શું છે?
વાસ્તવમાં, સિલિગુડી કોરિડોરને ચિકન નેક કહેવામાં આવે છે જે ભારત માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. તે પશ્ચિમ બંગાળમાં છે. આ એક સાંકડો રસ્તો છે. આ માર્ગ દ્વારા ભારત તેના આઠ ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્યો સાથે જોડાયેલું છે.
તેને ‘ચિકન નેક’ પણ કહેવામાં આવે છે. તેનું નામ તેના પાતળા આકાર અને સંવેદનશીલતા માટે રાખવામાં આવ્યું છે. ભારતના આ વિસ્તારમાં તેના સૌથી સાંકડા બિંદુએ, તે ફક્ત 22 કિલોમીટર પહોળું છે. તેથી, આ ભારત માટે ખૂબ જ સંવેદનશીલ સ્થળ છે. જો આ ભાગ દેશના હાથમાંથી નીકળી જશે, તો ભારતના બે ભાગ અલગ થઈ જશે.
આ કોરિડોર આઠ રાજ્યો – અરુણાચલ પ્રદેશ, આસામ, મણિપુર, મેઘાલય, મિઝોરમ, નાગાલેન્ડ, સિક્કિમ અને ત્રિપુરાને દેશના બાકીના ભાગ સાથે જોડે છે.
સિલિગુડી કોરિડોરનો વિસ્તાર કેટલો સંવેદનશીલ છે?
ભારતીય સેનામાં ડીજી ઇન્ફન્ટ્રી રહી ચૂકેલા લેફ્ટનન્ટ જનરલ સંજય કુલકર્ણી (નિવૃત્ત) કહે છે કે સિલિગુડી કોરિડોર સંવેદનશીલ છે પણ તેમાં કોઈ ખતરો નથી. તેના વિકલ્પ, કલાદાન મલ્ટી મોડલ ટ્રાન્ઝિટ પ્રોજેક્ટ પર કામ ચાલી રહ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટ કોલકાતાથી મ્યાનમાર અને પછી મ્યાનમારથી મિઝોરમ સુધીનો માર્ગ છે. તેમાં ત્રણેય માર્ગો શામેલ છે – સમુદ્ર, નદી અને જમીન. કોલકાતા બંદરથી મ્યાનમારના સિટવે બંદર સુધીનો સમુદ્ર માર્ગ, આગળ કલાદાન નદી અને પછી મ્યાનમારને મિઝોરમ સાથે જોડતો રસ્તો. જોકે, આ અંગેનું કામ હાલમાં ધીમી ગતિએ ચાલી રહ્યું છે.
