કાર્યસ્થળ પર વધુ સમય વિતાવવાની કોર્પોરેટ ચર્ચા વચ્ચે ૨૦૨૪ માટે નેશનલ સેમ્પલ સર્વે (NSS) ના સમય ઉપયોગ સર્વે (TUS) માં જાણવા મળ્યું છે કે ગુજરાતીઓએ રોજગાર અને સંબંધિત પ્રવળત્તિઓમાં દરરોજ સરેરાશ ૪૪૯ મિનિટ અથવા ૭.૫ કલાક વિતાવ્યા હતા.ભારતના મુખ્ય રાજ્યોમાં, ગુજરાત, કેરળ સાથે પાંચમા ક્રમે છે, જેમાં હરિયાણા ૮ કલાક સાથે છે જેમાં, મહારાષ્ટ્ર ૭.૮ કલાક સાથે અને આંધ્રપ્રદેશ અને પંજાબ ૭.૭ કલાક સાથે આગળ છે. સર્વે મુજબ, સમગ્ર ભારતમાં સરેરાશ ૭.૩ કલાક અથવા ૪૪૦ મિનિટ નોંધાઈ હતી.
સર્વેમાં જાણવા મળ્યું છે કે શહેરી પુરુષો અનેસ્ત્રીઓએ તેમના ગ્રામીણ સમકક્ષો કરતાં વધુ આકડી મહેનત કરી હતી. શહેરી વિસ્તારોમાં પુરુષો સરેરાશ ૮.૯ કલાક અથવા ૫૩૬ મિનિટ કામ કરતા હતા, જ્યારે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં પુરુષો સરેરાશ ૭.૭ કલાક અથવા ૪૫૯ મિનિટ કામ કરતા હતા. શહેરોમાં મહિલાઓ દૈનિક ધોરણે ૬.૨ કલાક કામ કરતી હતી જ્યારે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં તે ૫.૩ કલાક કામ કરતી હતી.
આ સર્વેમાં ઘરના સભ્યો માટે ચૂકવણી વગરની ઘરેલુ સેવાઓ, શિક્ષણ, સામાજિકતા અને સમુદાય પ્રવળત્તિઓ, અને લેઝર અને માસ મીડિયાના વપરાશ પર વિતાવેલો સમય પણ માપવામાં આવ્યો હતો. આﾍર્યજનક રીતે, શહેરી અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં મહિલાઓએ ઘરના કામકાજમાં પગાર વગરના કામકાજમાં સમાન ૫.૧ કલાકનો સમય વિતાવ્યો. ગુજરાતીઓ શીખવા માટે દરરોજ ૪૧૦ મિનિટ વિતાવતા હતા, જે જાતિ અને રહેઠાણના વિસ્તારોમાં સમાન હતું.
ગુજરાતીઓ કાર્ય-જીવન સંતુલન કેવી રીતે જાળવી રાખે છે? સર્વેમાં જાણવા મળ્યું છે કે લોકોએ સરેરાશ ૧૪૯ મિનિટ અથવા ૨.૫ કલાક સામાજિકકરણ, સંદેશાવ્યવહાર અને સમુદાય પ્રવળત્તિઓમાં અને ૧૫૮ મિનિટ અથવા ૨.૬ કલાક સંસ્કળતિ, લેઝર, માસ મીડિયા વપરાશ અને રમતગમત પ્રવળત્તિઓમાં વિતાવ્યા હતા. સામાજિકકરણની દ્રષ્ટિએ, ગુજરાત સૌથી વધુ સમય સમર્પિત કરનારા ટોચના પાંચ રાજ્યોમાં સામેલ હતું – નાગાલેન્ડ (૧૬૩ મિનિટ) અને કેરળ (૧૬૦ મિનિટ) એ શ્રેણીમાં સૌથી વધુ સમય વિતાવ્યો, જે ગુજરાતના ૧૪૯ મિનિટ કરતા વધારે હતો.
રાજ્ય-આધારિત સમાજશાષાીઓએ જણાવ્યું હતું કે વિવિધ પ્રવળત્તિઓ માટે વપરાતો સમય મુખ્યત્વે દર્શાવે છે કે ચોક્કસ સમાજ માટે કઈ પ્રવળત્તિઓ સૌથી મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. ૨૦૦૦ માં હાથ ધરવામાં આવેલા ભૂતકાળના સમય ઉપયોગ સર્વેમાં પણ, રાજ્યમાં આઠ કલાકનો કાર્યદિવસ હતો. જોકે, પદ્ધતિઓ અલગ અલગ હોવાથી, પરિણામોની સીધી સરખામણી આ વર્ષના સર્વે સાથે કરી શકાતી નથી. તેને મહિલાઓની વધતી ભાગીદારી અને શહેરી અને ગ્રામીણ વિસ્તારો વચ્ચેના અંતરને ધ્યાનમાં રાખીને જોવું જોઈએ, સમાજશાષાીએ કહ્યું.
રાજ્ય કદાચ હળવાશથી લેવાના તેના અભિગમ પર પુનર્વિચાર કરવા માંગશે કારણ કે સંસ્કળતિ, મનોરંજન અને રમતગમતની પ્રવળત્તિઓમાં વ્યસ્ત રહેવાની વાત આવે ત્યારે તેનું પ્રદર્શન ખરાબ રહ્યું હતું. ૧૫૮ મિનિટે, આ શ્રેણીમાં શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કરનારા રાજ્યો, જેમ કે ઉત્તરાખંડ (૧૯૬ મિનિટ) અને કેરળ, હિમાચલ પ્રદેશ અને તમિલનાડુ, પ્રત્યેક ૧૯૪ મિનિટની સરખામણીમાં ઘણો ઓછો સમય પસાર થયો.
