કોકરોચ જનતા પાર્ટી (સીજેપી)ના ‘સંસદ ચાલો’ માર્ચ અને દિલ્હીના જંતર-મંતર પર થઈ રહેલા વિરોધ પ્રદર્શનોને કારણે દેશની રાજનીતિ ગરમાઈ ગઈ છે. પેપર લીક, પરીક્ષામાં ગેરરીતિ અને યુવાનોના ભવિષ્ય સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓ પર ઊભેલા યુવા આંદોલને વિખરાયેલા વિરોધ પક્ષને એકજૂથ અને મુખર થવા માટે એક મજબૂત હથિયાર આપી દીધું છે. સંસદથી લઈને રસ્તા સુધી વિરોધ તેજ થવાથી કેન્દ્ર સરકારની ચિંતાઓ વધી ગઈ છે.
સંસદના ચોમાસુ સત્રના પહેલા દિવસે સદનની અંદર વિપક્ષના તીખા વલણ જોવા મળ્યા તો સંસદની બહાર પણ વિરોધ-પ્રદર્શનનો ગુંજારો રહ્યો. સોનમ વાંગચુકની ભૂખ હડતાળ અને વિદ્યાર્થીઓના સંસદ માર્ચ દરમિયાન પોલીસના લાઠીચાર્જથી વિપક્ષને સરકાર પર દબાણ વધારવાની તક મળી ગઈ છે.
વિપક્ષે પેપર લીક, રામ મંદિર ચઢાવા વિવાદ અને અન્ય ઘણા મુદ્દાઓ પર સરકારને ઘેરવાનું શરૂ કરી દીધું છે. પેપર લીક મુદ્દે પહેલેથી જ કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાની માંગ કરી રહેલા વિપક્ષી દળોએ હવે સંસદની અંદર આ મુદ્દાને સંપૂર્ણ તાકાત સાથે ઉઠાવવાની રણનીતિ બનાવી છે.
સીજેપી આંદોલનથી સરકાર બેકફૂટ પર
વંદા જનતા પાર્ટીની આગેવાની હેઠળ પેપર લીકના મુદ્દે ત્રણ અઠવાડિયાથી ચાલી રહેલા આંદોલનને સરકાર સતત અવગણતી રહી. સંસદના ચોમાસુ સત્રના પહેલા જ દિવસે દિલ્હીની સડકો પર હજારો યુવાનોના અણધાર્યા એકઠા થવાથી પ્રશાસન અસહજ થઈ ગયું. લાંબા સમયથી મૌન ધારણ કરીને બેઠેલી કેન્દ્ર સરકારે પ્રદર્શનકારીઓના વલણને જોઈને વાતચીતની ઓફર કરી.
કેન્દ્રીય મંત્રી જેપી નડ્ડા દ્વારા સોમવારે સીજેપી પ્રતિનિધિઓ સાથે મુલાકાત કરવી એ વાતનો સીધો પુરાવો છે કે સરકાર આંદોલનના વધતા પ્રભાવથી દબાણ અનુભવી રહી છે. જંતર-મંતરથી યુવાનોના સંસદ કૂચ દરમિયાન પ્રદર્શનકારી વિદ્યાર્થીઓ પર થયેલા આંસુ ગેસના પ્રયોગ અને લાઠીચાર્જના દૃશ્યોની તસવીરોએ જનમાનસને હચમચાવી દીધું. પોલીસ બળપ્રયોગે સરકારના વલણ પર ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા કર્યા, જેના કારણે બેકફૂટ પર આવેલી સરકારે રક્ષણાત્મક સ્પષ્ટીકરણ આપવું પડ્યું.
વિખરાયેલા વિરોધ પક્ષને એકજૂટ કરી દીધો
મોન્સૂન સત્ર શરૂ થવા પહેલાં વિરોધ પક્ષ સંપૂર્ણપણે વિખરાયેલો હતો, પરંતુ સોમવારે પ્રદર્શનકારીઓ પર થયેલા લાઠીચાર્જે તેમને એકજૂટ કરી દીધા છે. સંસદ અને રસ્તા પર પોતાની વાત આક્રમક રીતે રજૂ કરવામાં સંઘર્ષ કરી રહેલા વિરોધ પક્ષો માટે સીજેપી આંદોલનને રાજકીય સંજીવની માનવામાં આવી રહ્યું છે. એટલું જ નહીં, તેણે વિરોધ પક્ષને ફરીથી મુખર થવા માટે એક મજબૂત હથિયાર પણ આપી દીધું છે. વિરોધ પક્ષને બેરોજગારી, પરીક્ષા કૌભાંડો અને શિક્ષણ પ્રણાલીની નિષ્ફળતાઓના મુદ્દે સરકારને ઘેરવા માટે એક તૈયાર સામાજિક આધાર મળી ગયો છે.
કોંગ્રેસથી લઈને સપા અને આરજેડી સહિત તમામ વિરોધ પક્ષોની પાર્ટીઓ એક જ સ્વરમાં સરકાર પર નિશાન સાધતી જોવા મળી. કોંગ્રેસ, સપા અને અન્ય મુખ્ય વિરોધ પક્ષોના ટોચના નેતાઓએ વિલંબ કર્યા વિના વિદ્યાર્થીઓ અને સોનમ વાંગચુકના સમર્થનમાં અવાજ ઉઠાવ્યો. સંસદના મોન્સૂન સત્રની શરૂઆતમાં જ આ મુદ્દાને લઈને સરકારને ઘેરવાની રણનીતિથી વિરોધ પક્ષની એકતા અને મુખરતા સ્પષ્ટ રીતે દેખાઈ રહી છે.
વિપક્ષી દળોએ સંસદની અંદર અને બહાર આ મુદ્દો ઉઠાવતા સરકારને ઘેરવામાં કોઈ કસર છોડી નથી. કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ અને રાજ્યસભામાં વિપક્ષના નેતા મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ ગૃહમાં પેપર લીકથી લઈને વિદ્યાર્થીઓના આંદોલન પર કરવામાં આવેલી કડક કાર્યવાહીનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો અને સરકાર પર યુવાનોનો અવાજ દબાવવાનો આરોપ લગાવ્યો. સપા પણ વિદ્યાર્થીઓના સમર્થનમાં આવી. સાંસદ ચંદ્રશેખર આઝાદ ધરણા પર બેસી ગયા છે.
વિપક્ષનો આરોપ છે કે દેશના મોટા મુદ્દાઓ પર જવાબ આપવાથી સરકાર બચી રહી છે. વિપક્ષ ઈચ્છે છે કે ગૃહમાં આ મુદ્દા પર ચર્ચા થાય, જવાબદારી નક્કી કરવામાં આવે અને સરકાર પોતાનો પક્ષ રજૂ કરે. કોંગ્રેસ મહાસચિવ પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રાએ સ્પષ્ટ કહ્યું કે સંસદ દેશના બાળકોની છે અને કોઈની જાગીર નથી. આ દેશના બાળકો છે, દેશનું ભવિષ્ય છે. પાર્ટીના સંગઠન મહાસચિવ કેસી વેણુગોપાલે સરકાર પર લોકોની ચિંતાઓ પ્રત્યે અસંવેદનશીલ હોવાનો આરોપ લગાવ્યો.
સપાએ રસ્તાથી લઈને સાંસદ સુધી મોરચો ખોલ્યો
જંતર-મંતર પર આંદોલન કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓના સમર્થનમાં સપા ખુલ્લેઆમ ઊભી જોવા મળી. વિદ્યાર્થીઓની માંગોના સમર્થનમાં સમાજવાદી પાર્ટીના ઘણા સાંસદોએ વરિષ્ઠ નેતા ડિમ્પલ યાદવના નેતૃત્વમાં સંસદ ભવનથી જંતર-મંતર સુધી માર્ચ કર્યો. સપા સાંસદોએ પોતાના હાથમાં ‘નીટ છે કે ચીટ છે’ લખેલી તખ્તીઓ રાખી હતી, જોકે તેમને રસ્તામાં રોકી દેવામાં આવ્યા.
સપાએ ‘એક્સ’ પર પોસ્ટ કરીને કહ્યું કે ડિમ્પલ યાદવને કસ્ટડીમાં લેવું નિંદનીય અને અલોકતાંત્રિક છે. બાદમાં સપાએ ડિમ્પલ યાદવની સંસદ માર્ગ પોલીસ સ્ટેશનની તસવીરો પણ શેર કરી. પાર્ટી અધ્યક્ષ અખિલેશ યાદવે કહ્યું કે નીટ વિદ્યાર્થીઓને ન્યાય મળવો જોઈએ. પોલીસ પ્રદર્શનકારીઓ વિરુદ્ધ આંસુ ગેસનો ઉપયોગ, લાઠીચાર્જ અને પથ્થરમારો કરી રહી છે.
