માથાથી પગ સુધી શાહી પોશાક પહેરેલા અને ભવ્ય ખુરશી પર બેઠેલા, જૂનાગઢના નવાબ, મુહમ્મદ મહાબત ખાનજી ત્રીજા, સીધા કેમેરા તરફ જુએ છે. પણ દર વખતે તેનું ધ્યાન તેની બાજુમાં બેઠેલો કૂતરો, મોતીનો કોલર પહેરેલો અને બાજુ તરફ જોતો હોય છે.
નવાબને કૂતરાઓનો ખૂબ શોખ હતો
જ્યારે કેટલાક રાજાઓ સ્પોર્ટ્સ કારના શોખીન હતા અને કેટલાક હીરાના, ગુજરાતના જૂનાગઢ રજવાડાના આ શાહી શાસક કૂતરાઓ પ્રત્યેના તેમના પ્રેમ માટે જાણીતા હતા. 1898માં જન્મેલા, તેમણે 1911માં તેમના પિતાના મૃત્યુ પછી ગાદી સંભાળી, અને તે ઐતિહાસિક રજવાડાના છેલ્લા નવાબ બન્યા.
રોશનઆરા નવાબની પ્રિય કૂતરી હતી
1922 માં, નવાબઝાદાએ ઉપખંડના ઇતિહાસમાં સૌથી ભવ્ય લગ્નોમાંના એકનું આયોજન કર્યું હતું. એવું કહેવાય છે કે તેમણે વાઇસરોય લોર્ડ ઇરવિનને પણ આમંત્રણ આપ્યું હતું, પરંતુ આમંત્રણ નકારવામાં આવ્યું હતું. આ લગ્ન તેમના પ્રિય કૂતરી, રોશનઆરાના માટે હતા. તેમણે રોશનઆરાના લગ્ન પર ₹૨ કરોડનો જંગી ખર્ચ કર્યો હતો.
રોશનઆરાએ બોબી સાથે લગ્ન કર્યા
રોશનઆરા નામની એક માદા કૂતરીના લગ્ન માંગરોળના નવાબની ગોલ્ડન રીટ્રીવર જાતિ ‘બોબી’ સાથે થયા હતા. લગ્ન માટે રાજ્ય રજા જાહેર કરવામાં આવી હતી, અને ત્રણ દિવસ સુધી ચાલનારા ભવ્ય સમારોહ અને મિજબાનીમાં સમગ્ર રાજ્યને આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું હતું.
કૂતરી સોના અને ચાંદીના ઘરેણાંથી શણગારવામાં આવી હતી
અહેવાલો અનુસાર, રોશનઆરાને ચાંદીની પાલખીમાં લાવવામાં આવી હતી, જ્યારે બોબી સોનાના કડા પહેરેલા 25 કૂતરાઓના સરઘસ સાથે આવ્યો હતો. આ અનોખા છતાં હૃદયસ્પર્શી કાર્યક્રમની એક ઝલક જોવા માટે લોકો રસ્તાઓ પર ઉમટી પડ્યા હતા. આ સમારોહ નવાબના ભવ્ય મહેલમાં યોજાયો હતો, જ્યાં સંગીત અને નૃત્યના કાર્યક્રમોએ ઉત્સવનું વાતાવરણ સર્જ્યું હતું.
રોશનારાના અવસાન પર રાજ્યમાં શોકની લાગણી પ્રસરી હતી
ફક્ત રોશનઆરા જ નહીં; નવાબ પાસે તેમના શાસનકાળ દરમિયાન 800 જેટલા ઉત્તમ જાતિના કૂતરા હતા. જોકે, આ કોઈ સામાન્ય પાલતુ પ્રાણીઓ નહોતા. અહેવાલો દર્શાવે છે કે તેમની સંભાળ માટે વ્યક્તિગત સહાયકો, ખાનગી એર-કન્ડિશન્ડ કેનલ, ટેલિફોન અને એક બ્રિટીશ પશુચિકિત્સક પણ રોકાયેલા હતા. એવું કહેવાય છે કે જ્યારે રોશનઆરાનું અવસાન થયું, ત્યારે શાસકે શોકનો સમયગાળો જાહેર કર્યો.
આઝાદી પછી મહાબત ખાનજી ત્રીજા પાકિસ્તાન ગયા
1947માં ભારતની સ્વતંત્રતા પછી, જૂનાગઢ રજવાડા રાજકીય ઉથલપાથલથી ઘેરાઈ ગયો. શરૂઆતમાં, નવાબ પાકિસ્તાનમાં જોડાવા માંગતા હતા, પરંતુ ભારતીય સેનાના હસ્તક્ષેપને કારણે, જૂનાગઢ આખરે ભારતમાં ભળી ગયું. મુહમ્મદ મહાબત ખાનજી ત્રીજા પાકિસ્તાન ભાગી ગયા. એવું કહેવાય છે કે નવાબ પાકિસ્તાન જતા હતા ત્યારે તેમની સાથે 2000 કૂતરાઓ પણ હતા.
કૂતરાઓ ખાતર તે પોતાની પત્ની અને બાળકોને પણ ભૂલી ગયો
જોકે, આ અંધાધૂંધી વચ્ચે, તેઓ અજાણતાં જ તેમની એક પત્ની અને એક બાળકને છોડી ગયા. તેમણે પોતાનું બાકીનું જીવન કરાચીમાં વિતાવ્યું, જ્યાં તેમનું 1959માં અવસાન થયું. મુહમ્મદ મહાબત ખાનજી ત્રીજાનો વારસો ઐશ્વર્ય અને કરુણાનું મિશ્રણ છે; તેમની ભવ્ય જીવનશૈલી અને પ્રાણીઓ પ્રત્યેના તેમના પ્રેમ – ખાસ કરીને તેમના કૂતરાઓ – જૂનાગઢના ઇતિહાસ પર અમીટ છાપ છોડી ગયા.
