વિશ્વના સૌથી પ્રભાવશાળી લોકોમાંના એક એલોન મસ્કે કંઈક એવું કહ્યું છે જેનાથી અવકાશનો નવી રીતે ઉપયોગ કરવાની ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે. મસ્કએ એવી ટેક્નોલોજીમાં રસ દર્શાવ્યો છે જે અવકાશમાં ડેટા સેન્ટર બનાવી શકે. આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સની વધતી જતી માંગને કારણે કોમ્પ્યુટિંગ સ્ટોરેજ અને પ્રોસેસિંગ પાવરની માંગ વધી રહી છે. આને ધ્યાનમાં રાખીને, સમગ્ર વિશ્વમાં ડેટા સેન્ટર બનાવવા પર કામ કરવામાં આવી રહ્યું છે. ભારતમાં પણ બિગ ડેટા સેન્ટર બનાવવામાં આવનાર છે. જો કે, એવો પણ વિચાર છે કે ડેટા સેન્ટર પૃથ્વીની સાથે સાથે અવકાશમાં પણ બનાવવામાં આવે. StarCloud નામના એક સ્ટાર્ટઅપ, ભૂતપૂર્વ Google CEO એરિક શ્મિટ અને એમેઝોનના સ્થાપક જેફ બેઝોસે આ ક્ષેત્રમાં તેમની રુચિ દર્શાવી છે. હવે ઈલોન મસ્કે પોતાનો અભિપ્રાય આપ્યો છે. અંતરિક્ષમાં ડેટા સેન્ટર બનાવવાની તેમની યોજના શું હશે તે પણ જણાવવામાં આવ્યું છે.
Starlink V3 ઉપગ્રહ મદદરૂપ થઈ શકે છે
મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, એલોન મસ્કએ કહ્યું છે કે તે સ્ટારલિંક V3 સેટેલાઇટનો મોટા પાયે ઉપયોગ કરીને સ્પેસમાં ડેટા સેન્ટર બનાવી શકે છે. જો આમ થાય તો દુનિયાને ઘણા ફાયદા મળી શકે છે. પૃથ્વી પર ડેટા સેન્ટર બનાવવા માટે ઘણા પર્યાવરણીય ગેરફાયદા છે. ડેટા સેન્ટર ચલાવવા માટે પુષ્કળ પાણીનો વપરાશ થાય છે. જો આને અવકાશમાં બનાવવામાં આવે તો તેને સૂર્યની મુક્ત અને અમર્યાદિત ઊર્જાથી ચલાવી શકાય છે.
નિષ્ણાતની ચિંતા
જો કે, કેટલાક નિષ્ણાતો આ વિચારને વધુ મહત્વ આપતા નથી. તેમનું માનવું છે કે ડેટા સેન્ટર બનાવવા માટે અવકાશમાં જે સ્ટ્રક્ચરની જરૂર પડશે. વર્તમાન ટેકનોલોજી તે વર્થ નથી. પરંતુ અહીં એ પણ સમજવું પડશે કે થોડા સમય પહેલા સુધી કોઈએ સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટની કલ્પના પણ કરી ન હતી અને ઇલોન મસ્કની કંપની સ્ટારલિંક અને અન્ય કંપનીઓએ તેને વાસ્તવિકતા બનાવી છે.
પણ પૈસાનું રોકાણ કોણ કરશે?
આર્સ ટેકનીકાના એક રિપોર્ટમાં ક્વિલ્ટી સ્પેસ નામની કંપનીના રિસર્ચ ડાયરેક્ટર કાલેબ હેનરીએ કહ્યું કે જો આ દિશામાં નાણાંનું રોકાણ કરવામાં આવે તો અવકાશમાં થઈ રહેલા કામમાં ચોક્કસપણે મોટો ફેરફાર જોવા મળી શકે છે. આ કામ કોણ શરૂ કરશે? આમાં પૈસા કોણ રોકશે તે પણ એક પ્રશ્ન છે.
ડેટા કેન્દ્રો શું છે?
ડેટા પ્રોસેસરનું કાર્ય ડેટા સ્ટોર, પ્રોસેસ અને ટ્રાન્સમિટ કરવાનું છે. તાજેતરના વર્ષોમાં, ડેટા સ્ટોરેજમાં નોંધપાત્ર વધારો થવા લાગ્યો છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સના વધતા ઉપયોગથી ડેટા સેન્ટર્સની માંગમાં વધારો થયો છે. પૃથ્વી પર પહેલાથી જ ડેટા સેન્ટર બનાવવામાં આવી રહ્યા છે, જો તે અંતરિક્ષમાં પણ બનાવવામાં આવે તો આ ક્ષેત્રમાં એક મોટી ક્રાંતિ હશે.
અવકાશમાં ડેટા સેન્ટર બનાવવાના ફાયદા અને પડકારો
- રિપોર્ટ્સ અનુસાર, સ્પેસમાં બનેલા ડેટા સેન્ટર્સ પૃથ્વી પરના ડેટા સેન્ટર્સ કરતાં વધુ ટકાઉ હોઈ શકે છે.
- પૃથ્વી પરના ડેટા કેન્દ્રો પ્રદૂષણનું કારણ બને છે. ઉર્જાનો વપરાશ થાય છે. અવકાશમાં તેમના નિર્માણથી પૃથ્વી પરનો ભાર ઓછો થશે.
- જો કે, અવકાશમાં ડેટા સેન્ટર બનાવવું ખૂબ ખર્ચાળ હોઈ શકે છે.
- જો ડેટા સેન્ટર બન્યા પછી તેમાં કોઈ ખામી હોય તો તેને રિપેર કરવામાં પણ ઘણો ખર્ચ થશે.
- અવકાશમાં ડેટા સેન્ટરને અપગ્રેડ કરવાનું મિશન પણ મોંઘુ પડશે.
