ગાઝામાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ વચ્ચે, ઇઝરાયલે મંગળવારે કતાર પર હુમલો કરીને મુસ્લિમ વિશ્વમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. કતાર અમેરિકાનો મહત્વપૂર્ણ સાથી છે અને તાજેતરમાં કતારે અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને 400 મિલિયન ડોલરનું લક્ઝરી જેટ ભેટમાં આપ્યું હતું. આરબ દેશોને સુરક્ષાની ખાતરી આપતા અમેરિકાના નજીકના સાથી ઇઝરાયલ દ્વારા કતાર પર હુમલો આરબ દેશો માટે ચિંતાનો વિષય બન્યો છે. આને ધ્યાનમાં રાખીને, આરબ દેશો સહિત વિશ્વના મુસ્લિમ દેશો રવિવાર અને સોમવારે કતારની રાજધાની દોહામાં એક શિખર સંમેલન માટે એકઠા થયા છે.
સોમવારે શિખર સંમેલન પહેલા રવિવારે આરબ અને ઇસ્લામિક દેશોની બેઠકમાં, કતારના વડા પ્રધાન અને વિદેશ પ્રધાન શેખ મોહમ્મદ બિન અબ્દુલરહમાન બિન જાસિમ અલ-થાનીએ ઇઝરાયલી હુમલાને ‘બર્બર’ ગણાવ્યો. તેમણે મુસ્લિમ દેશોને ઇઝરાયલને કડક જવાબ આપવા વિનંતી કરી.
તેમણે કહ્યું, ‘અમે ભાઈચારો ધરાવતા આરબ અને ઇસ્લામિક દેશો, આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયના મિત્ર દેશોની એકતાની પ્રશંસા કરીએ છીએ જેમણે આ બર્બર ઇઝરાયલી હુમલાની નિંદા કરી. તેમણે અમારા પ્રત્યે અને અમારા દેશની સાર્વભૌમત્વના રક્ષણ માટે અમે જે પગલાં લઈએ છીએ તેના પ્રત્યે તેમનો સંપૂર્ણ સમર્થન વ્યક્ત કર્યું છે.’
કતાર ઇઝરાયલી હુમલાને રાજ્ય આતંકવાદ ગણાવે છે
કતારના વડા પ્રધાન અલ-થાનીએ કહ્યું કે ઇઝરાયલી હુમલાને ફક્ત રાજ્ય આતંકવાદ જ કહી શકાય. તેમણે ઇઝરાયલના ઘમંડ અને માનવતા વિરુદ્ધ તેના સતત ગુનાઓને રોકવા માટે નિર્ણાયક પગલાં લેવાની જરૂરિયાત વિશે વાત કરી.
કતાર પર હુમલો કરતા પહેલા, ઇઝરાયલે લેબનોન અને યમન પર હુમલો કર્યો હતો. તેનું ઇરાન સાથે પણ યુદ્ધ થયું હતું અને ગાઝામાં તેનું યુદ્ધ, જે ઓક્ટોબર 2023 થી ચાલી રહ્યું છે, તે હજુ પણ વિનાશ ફેલાવી રહ્યું છે. ગાઝા યુદ્ધમાં અત્યાર સુધીમાં 64,871 પેલેસ્ટિનિયનોએ પોતાના જીવ ગુમાવ્યા છે અને 164,610 લોકો ઘાયલ થયા છે.
શિખર સંમેલનના ડ્રાફ્ટમાં શું છે?
સમાચાર એજન્સી રોઇટર્સ અનુસાર, સોમવારે યોજાનારી શિખર સંમેલનનો ડ્રાફ્ટ ઠરાવ બહાર આવ્યો છે જેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, ‘આરબ અને ઇસ્લામિક દેશો ચેતવણી આપશે કે કતાર પર ઇઝરાયલનો હુમલો અને તેના અન્ય પ્રતિકૂળ કૃત્યો સહઅસ્તિત્વ અને પ્રદેશમાં સંબંધોને સામાન્ય બનાવવાના પ્રયાસો માટે ખતરો છે.’
મંગળવાર, 9 સપ્ટેમ્બરના રોજ, કતાર પર ઇઝરાયલના હુમલામાં પેલેસ્ટિનિયન લડાયક જૂથ હમાસના પાંચ સભ્યો માર્યા ગયા હતા, જોકે તેના નેતૃત્વને કોઈ નુકસાન થયું ન હતું.
ડ્રાફ્ટ અનુસાર, આરબ દેશો અને ઇસ્લામિક દેશો સંમત છે કે, ‘કતાર પર ઇઝરાયલનો ક્રૂર હુમલો અને નરસંહાર, વંશીય સફાઇ, ભૂખમરો, ઘેરાબંધી સહિત ઇઝરાયલના પ્રતિકૂળ કૃત્યો સતત ચાલુ છે. આ પ્રદેશમાં શાંતિ અને સહઅસ્તિત્વની સંભાવનાઓ માટે ખતરો છે.’
શિખર સંમેલન પહેલાં વિદેશ પ્રધાનોની બેઠકમાં તૈયાર કરાયેલા ડ્રાફ્ટ અનુસાર, આ ક્રિયાઓ ઇઝરાયલ સાથેના સંબંધોને સામાન્ય બનાવવાના માર્ગમાં અત્યાર સુધીની બધી સિદ્ધિઓને જોખમમાં મૂકશે, જેમાં વર્તમાન અને ભવિષ્યના કરારોનો સમાવેશ થાય છે.
કતારના વડા પ્રધાન અને તુર્કીના વિદેશ પ્રધાનની મુલાકાત મહત્વપૂર્ણ છે
શિખર સંમેલન પહેલાં, કતારના વડા પ્રધાન અલ થાનીએ તુર્કીના વિદેશ પ્રધાન હકન ફિદાનને મળ્યા. કતારના વિદેશ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, બંનેએ કતાર પર ઇઝરાયલી હુમલા સામે સહયોગ અંગે ચર્ચા કરી. ફિદાનએ ઇઝરાયલની સખત નિંદા કરી અને કતાર સાથે પોતાની એકતા દર્શાવી.
અલ થાની અને તુર્કીના વિદેશ પ્રધાનની આ મુલાકાત એટલા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે કતાર પર હુમલા પછી, ઇઝરાયલે તુર્કીને પણ ધમકી આપી હતી.
ઇઝરાયલી અખબાર હા’આરેટ્ઝમાં પ્રકાશિત એક અભિપ્રાય લેખમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે કતાર પર હવાઈ હુમલા પછી, ઇઝરાયલ તુર્કીમાં હમાસના નેતૃત્વ સામે મોરચો ખોલી શકે છે.
આ ધમકી પછી, ઈરાને મુખ્ય આરબ દેશો સાઉદી અરેબિયા, તુર્કી અને ઇરાકને ચેતવણી આપી હતી કે જો ઇઝરાયલ સામે બદલો લેવામાં નહીં આવે, તો તે આ દેશો પર બોમ્બમારો કરશે.
ઈરાને સાઉદી અને તુર્કીને ચેતવણી આપી છે
ઈરાનના ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ કોર્પ્સ (IRGC) ના ભૂતપૂર્વ મુખ્ય કમાન્ડર અને ઈરાની સુપ્રીમ લીડર આયાતુલ્લા અલી ખામેનીના સલાહકાર મોહસેન રેઝાઈએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર એક પોસ્ટમાં કહ્યું, “જો આ પરિષદ (આરબ-ઈસ્લામિક દેશોનું સમિટ) પાંચ મુસ્લિમ દેશો અને ગાઝામાં ઈઝરાયલના આક્રમણ સામે કોઈ વ્યવહારુ પગલાં લેવામાં નિષ્ફળ જાય, તો સાઉદી અરેબિયા, તુર્કી અને ઈરાકે ઈઝરાયલી યુદ્ધ વિમાનો અને બોમ્બમારા માટે તૈયાર રહેવું જોઈએ.”
તેમણે વધુમાં કહ્યું, ‘ઇઝરાયલ એક પછી એક પ્રદેશના તમામ દેશોને નિશાન બનાવે તે પહેલાં, તેનો સામનો કરવા માટે લશ્કરી ગઠબંધન બનાવવું ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.’
આ દરમિયાન, ઇઝરાયલી વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ યુએસ સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયો સાથે એક પવિત્ર યહૂદી સ્થળની મુલાકાત લીધી છે.
નેતન્યાહૂએ કહ્યું, ‘યુએસ સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટની મુલાકાત અમેરિકા અને ઇઝરાયલ વચ્ચેના મજબૂત સંબંધોનો પુરાવો છે.’ તેમની ટિપ્પણીને કતાર પર નિયંત્રણ જાળવી રાખવાના પ્રયાસ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
