અરવિંદ કેજરીવાલ અને પ્રશાંત કિશોર હવે રાજકારણના એક જ માર્ગના મુસાફર બની ગયા છે. બંનેની તાજેતરની રાજકીય ગતિવિધિઓ પર નજર કરીએ તો તેમનો હેતુ એક જ હોવાનું જણાય છે, માત્ર તેઓએ અલગ-અલગ ક્ષેત્રો પસંદ કર્યા છે. અરવિંદ કેજરીવાલ હવે ગુજરાતમાં સક્રિય છે, જ્યારે પ્રશાંત કિશોર બિહારમાં લાંબા સમયથી જન સૂરજ અભિયાન ચલાવી રહ્યા છે.
અરવિંદ કેજરીવાલ અને પ્રશાંત કિશોર વચ્ચે એક વધુ સામાન્ય વાત છે, બંને બિહારની તમામ 243 વિધાનસભા બેઠકો પર કોઈપણ જોડાણ વિના ચૂંટણી લડવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે – હા, અરવિંદ કેજરીવાલે ગુજરાતમાં આમ આદમી પાર્ટીના ચૂંટણી એક્શન પ્લાન વિશે હજુ સુધી કંઈ કહ્યું નથી.
ચૂંટણી દરમિયાન દરેક પાર્ટી પોતાની સરકાર બનાવવાનો દાવો કરે છે, પ્રશાંત કિશોર પણ આવો દાવો કરી રહ્યા છે, અરવિંદ કેજરીવાલ 2022ની ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં પણ આવો દાવો કરી ચૂક્યા છે.
દાવાની અવકાશ અલગ બાબત છે, પરંતુ અરવિંદ કેજરીવાલ અને પ્રશાંત કિશોર બંનેએ ભૂતકાળની પેટાચૂંટણીઓમાં પોતાનું મહત્વ નોંધાવ્યું છે. અને તેથી, તેમના દાવાઓને સંપૂર્ણપણે નકારી શકાય નહીં.
અરવિંદ કેજરીવાલે હમણાં જ ગુજરાતમાં વિસાવદર પેટાચૂંટણીમાં આમ આદમી પાર્ટીને જીત અપાવી છે – અને પ્રશાંત કિશોરે પણ 2024 માં બિહારમાં ચાર વિધાનસભા બેઠકો પર યોજાયેલી પેટાચૂંટણીમાં પ્રથમ વખત જન સૂરજ પાર્ટીને 10 ટકા મત મેળવીને બધાનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે.
કેજરીવાલનુો ગુજરાત પ્રચાર
ગુજરાતની વિસાવદર બેઠક અને પંજાબની લુધિયાણા પશ્ચિમ બેઠક માટે પેટાચૂંટણીઓ એવા સમયે યોજાઈ હતી જ્યારે દિલ્હીની ચૂંટણીમાં આમ આદમી પાર્ટીની હારથી અરવિંદ કેજરીવાલ ભારે હચમચી ગયા હતા. કદાચ આ દિલ્હી દારૂ કૌભાંડમાં જેલ જવા કરતાં મોટો આંચકો હતો. પરંતુ અરવિંદ કેજરીવાલે તેમની આગળની મુસાફરીનું આયોજન એ જ રીતે કર્યું કે જેમ Google Maps ખોટા વળાંકને ફરીથી રાઉટ કર્યા પછી નવો માર્ગ બનાવે છે – અને નવો માર્ગ અરવિંદ કેજરીવાલને તે ગંતવ્ય સુધી લઈ ગયો જ્યાં તેઓ પહોંચવા માંગતા હતા.
વિસાવદર અને લુધિયાણા પશ્ચિમમાં મળેલી જીતે અરવિંદ કેજરીવાલમાં ઉત્સાહ ભરી દીધો છે અને એ જ ઉત્સાહ સાથે તેઓ ગુજરાતમાં ચૂંટણી મેદાનમાં ઝંપલાવ્યા છે, જોકે ચૂંટણીને હજુ બે વર્ષ બાકી છે.
સવાલ એ છે કે ગુજરાતની આગામી ચૂંટણીમાં અરવિંદ કેજરીવાલ શું હાંસલ કરવા જઈ રહ્યા છે?
અને અરવિંદ કેજરીવાલના કારણે કોને અને કેટલું નુકસાન થવાનું છે?
વિસાવદરની જીત આવી બાબતોને સમજવાનો આધાર બની શકે, પરંતુ મોડલ નહીં. વિસાવદરમાં દેખીતી રીતે જ આમ આદમી પાર્ટીએ ભાજપ અને કોંગ્રેસ બંનેને પરાજય આપ્યો છે. પરંતુ, એ ન ભૂલવું જોઈએ કે આ એ જ માપદંડોનું ઉદાહરણ છે જે અરવિંદ કેજરીવાલની સફળતા માટેનું સૂત્ર છે.
અરવિંદ કેજરીવાલે પેટાચૂંટણીમાં પોતાની સીટ બચાવી છે; ભાજપ અને કોંગ્રેસના જડબામાંથી જીત છીનવી લેવાનો સવાલ જ નથી. 2022માં આમ આદમી પાર્ટીને મળેલી 5 બેઠકોમાં વિસાવદરનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. અને, આમ આદમી પાર્ટી પહેલા વિસાવદર પણ કોંગ્રેસનો ભાગ હતો. ભાજપ પહેલાથી જ જીત માટે સંઘર્ષ કરી રહી છે.
સ્વાભાવિક છે કે, ભવિષ્યમાં પણ અરવિંદ કેજરીવાલ કોંગ્રેસના મતો કાપીને આગળ વધવાનો પ્રયાસ કરશે – ગયા વખતની જેમ તેમણે પાંચ બેઠકો જીતી, અને ઘણી બેઠકો પર કોંગ્રેસને નુકસાન પહોંચાડ્યું. દાખલા તરીકે, દિલ્હી અને પંજાબમાં કોંગ્રેસનો નાશ થયો છે. દિલ્હી કોંગ્રેસ પાસેથી ભાજપને સોંપી દેવામાં આવ્યું છે.
પ્રશાંત કિશોરનું બિહાર અભિયાન
ગુજરાતમાં અરવિંદ કેજરીવાલનો રોલ વોટ કાપનાર જેવો છે અને પ્રશાંત કિશોરની જન સૂરજ પાર્ટી બિહારમાં પણ એવું જ કરવા જઈ રહી છે. ગુજરાતમાં અરવિંદ કેજરીવાલ કોંગ્રેસના જ મતો કાપશે અને તેનો ફાયદો ભાજપને થશે તે સ્પષ્ટ છે. જો આપણે તેને નવા પરિપ્રેક્ષ્યથી જોઈએ તો, દિલ્હીમાં કોંગ્રેસે આમ આદમી પાર્ટી સાથે જે રીતે વર્તન કર્યું તે જ છે. અને તેનો ફાયદો ભાજપને મળવાની ખાતરી છે.
હવે સવાલ એ છે કે પ્રશાંત કિશોર બિહારમાં કોના મતો કાપવા જઈ રહ્યા છે?
જે રીતે પ્રશાંત કિશોરનો પ્રચાર ચાલી રહ્યો છે તે જોઈને લાગે છે કે આરજેડી અને કોંગ્રેસની સાથે પ્રશાંત કિશોરના ઉમેદવારો નીતિશ કુમારની પાર્ટી જેડીયુને પણ નુકસાન પહોંચાડશે. જેમ કે ચિરાગ પાસવાને 2020માં નુકસાન પહોંચાડ્યું હતું.
ચિરાગ પાસવાનનું નિશાન સ્પષ્ટ દેખાઈ રહ્યું હતું, પ્રશાંત કિશોરનો છુપો એજન્ડા છે. તેની ઉપર, ચિરાગ પાસવાન અને પ્રશાંત કિશોર બંને એકબીજાના ખૂબ વખાણ કરી રહ્યા છે. અંદર ને અંદર કંઈક રંધાઈ રહ્યું છે. ગુજરાતમાં અરવિંદ કેજરીવાલની જેમ પ્રશાંત કિશોરને બિહારમાં થોડીક બેઠકો મળી શકે છે, પરંતુ તેઓ મોટા પાયા પર વિનાશ કરવા જઈ રહ્યા છે – જે કોઈ તેમના નિશાનમાં આવશે.
