• ગેરકાયદેસર બાંધકામો, આગ લાગી શકે તેવા પદાર્થોથી બનેલી ઝૂંપડીઓ, અને ગેસ સિલિન્ડર જેવા જ્વલનશીલ પદાર્થોનો સંગ્રહ અને ઉપયોગ કરતા અસંખ્ય એકમો આપત્તિને ખુલ્લું આમંત્રણ આપે છે.
એક મહિના પહેલા, એક ટ્રકમાં 20 સિલિન્ડરોમાં વિસ્ફોટ થયો હતો, જેમા સેંકડો ધારાવીકરોનો આબાદ બચાવ થયો હતો, જેના કારણે ભીષણ આગ લાગી હતી જે ઘણા કલાકો સુધી રહી હતી. આ ઘટના રાત્રે 10 વાગ્યાની આસપાસ નેચર પાર્ક નજીક બની હતી, પરંતુ નજીકના ઝૂંપડા અને ઇમારતોના રહેવાસીઓ રાત્રે 2 વાગ્યા પછી જ ઘરે પાછા ફરી શક્યા હતા.
આવા જ એક રહેવાસી, સલીમ અગવાન, જેમનું ઘર ઘટનાસ્થળથી માંડ ૨૦૦ ફૂટ દૂર આવેલું છે, તેમણે કહ્યું કે આ ઘટના દરમિયાન કોઈનું મૃત્યુ થયું નથી તે એક “ચમત્કાર” છે.
ધારાવી માનવસર્જિત આફતો માટે અજાણ્યું નથી. ગયા વર્ષે મે મહિનામાં, એક ફર્નિચર ઉત્પાદન એકમમાં આગ લાગવાથી છ લોકો દાઝી ગયા હતા. સતત વધતી જતી ગેરકાયદેસર ઇમારતો, જ્વલનશીલ મટીરીયલથી બનેલી ઝૂંપડીઓ અને ગેસ સિલિન્ડર જેવી જ્વલનશીલ સામગ્રીનો સંગ્રહ અને ઉપયોગ કરતા અસંખ્ય એકમો અહીં આપત્તિને ખુલ્લું આમંત્રણ આપે છે.
એટલું જ નહીં, સાંકડી ગલીઓ – જ્યાં બે લોકો પણ સાથે ચાલી શકતા નથી – કચરાના ઢગલા અને ભારે ભીડ, જે અગ્નિશામકોને મુશ્કેલીના સ્થળો સુધી પહોંચવામાં અવરોધ ઉભો કરે છે, તે મુશ્કેલીઓમાં વધારો કરે છે.
ધારાવીમાં બચાવ ટીમોનો અનેક વખત ભાગ રહેલા એક વરિષ્ઠ ફાયર ફાઇટરે જણાવ્યું હતું કે ફાયરમેનને ઘણીવાર ઝૂંપડીઓની છત પર ચઢવું પડે છે અથવા આગના સ્થળે પહોંચવા માટે વૈકલ્પિક પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરવો પડે છે.
કેસ સ્ટડી
ફેબ્રુઆરી 2023 માં ધારાવીમાં લાગેલી મોટી આગ, જેમાં કમલા નગર અને શાહુ નગરમાં ઓછામાં ઓછી 100 નાની કપડાની ફેક્ટરીઓ, બેકરીઓ, ગોડાઉન અને ઝૂંપડીઓ બળીને ખાખ થઈ ગઈ હતી, તે હવે ફાયર વિભાગ દ્વારા કેસ સ્ટડી તરીકે ટાંકવામાં આવી રહી છે.
જ્યારે કોઈ ઇજા કે જાનહાનિ નોંધાઈ નથી, ત્યારે અસરગ્રસ્તોને 6 કરોડ રૂપિયાથી વધુનું નુકસાન થયું છે.
વિડંબના એ છે કે, જ્યાં આગની જાણ સૌપ્રથમ સવારે ૪.૩૦ વાગ્યે થઈ હતી તે સ્થળ ધારાવી ફાયર સ્ટેશનની ખૂબ નજીક હતું. છતાં, ફાયરમેનને ભીડભાડવાળા વિસ્તારમાંથી બહાર નીકળવામાં એટલી મુશ્કેલી પડી કે તેમને આગ બુઝાવવામાં બીજા દસ કલાક લાગ્યા.
તત્કાલીન ચીફ ફાયર ઓફિસર, સંજય માંજરેકરે, જેમણે કામગીરીનું નિરીક્ષણ કર્યું હતું, તેમણે ધારાવીમાં ફાયરમેન દ્વારા સામનો કરવામાં આવતા અનેક પડકારો વિશે વાત કરી હતી. “સ્થળ સુધી પહોંચવા માટે કોઈ રસ્તો ન હોતો, જેના કારણે આગ વધુ વિકરાળ બની અને લેવલ ૩ સુધી પહોંચી ગઈ હતી.” તેમ માંજરેકરે ઉમેર્યુ હતું.
“બે સિલિન્ડર પણ ફાટ્યા, જેનાથી આગ વધુ ભડકી. અમારા માણસોને છત પર ચઢીને ઉપરથી આગ બુઝાવવી પડી. પછી તેઓ વિસ્તારમાં પ્રવેશ્યા અને ઘરની ગલીમાંથી સ્થળ પર પહોંચ્યા,” તેમણે કહ્યું.
મોહમ્મદ નઈમ, જેમનું ભાડાનું રહેઠાણ ત્રણ માળનું મકાન તે આગમાં બળીને ખાખ થઈ ગયું હતું, તેમણે ઘટનાના થોડા દિવસ પહેલા એન્જીયોપ્લાસ્ટી કરાવી હતી. આગ લાગી ત્યારે તે પોતાના પરિવાર સાથે ખુલ્લા પગે દોડી ગયો હતો; તેના મેડિકલ રિપોર્ટ, દવાઓ અને સામાન આગની ઝપટમાં આવ્યો હતો.
અહી નિયમીતપણ થતી દુર્ધટનાઓ ધારાવીમાં ચાલી રહેલા પુનર્વિકાસ પ્રોજેક્ટથી જીવનની ગુણવત્તામાં ધરખમ સુધારો થવાની અપેક્ષા રાખવાના ઘણા કારણોમાં તેનો સમાવેશ થાય છે.
એક વરિષ્ઠ અગ્નિશામક કહે છે કે, “ધારાવીમાંથી ઇમર્જન્સીનો ફોન આવે ત્યારે, અમે પ્રાર્થના કરીએ છીએ અને સ્થળ પર દોડી જઈએ છીએ.”
- ઘાતક આગ:
- • 1 ફેબ્રુઆરી, 2023 ના રોજ, ધારાવીમાં કાર્યરત નાના કાપડ એકમોમાં ફેલાયેલી આગમાં 62 વર્ષીય મહિલાનું મોત થયું હતું.
- • જૂન 2023 માં, ધારાવીમાં 90 ફૂટ રોડ પર સાત માળની શમા ઇમારતમાં આગ ફાટી નીકળતાં એક મહિનાના છોકરા સહિત 32 લોકો ઘાયલ થયા હતા. 80 લોકોને બચાવી લેવામાં આવ્યા હતા.
