અમદાવાદમાં મેં જોયું કે કોંગ્રેસ, ભાજપ અને યુવાનોમાં ઉકળાટ હતો. કોંગ્રેસની આક્રોશ રેલીના વિરોધમાં ભાજપે કોંગ્રેસ મુખ્યાલય પર ધરણા-પ્રદર્શન કર્યું, તો સાંજના સમયે યુવાનોએ બે કલાક સુધી પોલીસને હેરાન-પરેશાન કરી દીધી.
22 જુલાઈના દિવસે સવારે મને ખબર પડી કે, સવારે 11 વાગ્યે કોંગ્રેસ મુખ્યાલયમાંથી પ્રદેશ અધ્યક્ષના નેતૃત્વમાં આક્રોશ રેલીનું આયોજન થઈ રહ્યું છે. તેને લઈને સવારે સુધી કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી નહોતી. પરંતુ આ આક્રોશ રેલીની પુષ્ટિ કર્યા પછી સવારે 10:30 વાગ્યા સુધીમાં હું અમદાવાદના પાલડી સ્થિત કોંગ્રેસ મુખ્યાલય પહોંચ્યો.
કોંગ્રેસ મુખ્યાલયમાં પ્રદેશ અધ્યક્ષ અમિત ચાવડા સહિત નેતાઓ અને કાર્યકરો હાજર હતા. પોલીસને પણ આ આક્રોશ રેલીની જાણ થઈ ગઈ હતી. પોલીસની પરવાનગી વિના કોંગ્રેસ દ્વારા આ રેલીનું આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું હતું. તેથી કોંગ્રેસ મુખ્યાલયની આસપાસ પોલીસ તૈનાત હતી.
મારી સાથે કોંગ્રેસના કેટલાક નેતાઓ મુખ્યાલયની બહાર હાજર હતા. મેં જોયું કે લગભગ સવારે 11:10 વાગ્યે કોંગ્રેસ પ્રદેશ અધ્યક્ષના નેતૃત્વમાં આક્રોશ રેલી શરૂ થઈ. હાથમાં બેનરો લઈને, સરકાર વિરુદ્ધ નારેબાજી સાથે કોંગ્રેસના નેતાઓ અને કાર્યકરો મુખ્યાલયની બહાર આવવા લાગ્યા.
પીએમ અને ગૃહમંત્રીને માફી માંગવી પડશે – ચાવડા
બહાર આવતા જ સૌપ્રથમ પ્રદેશ અધ્યક્ષ અમિત ચાવડાએ મીડિયા સાથે વાતચીત કરી. ત્યારબાદ આજતક સાથેની ખાસ વાતચીતમાં તેમણે કહ્યું, ‘વિદ્યાર્થીઓની માંગ સરકારને સાંભળવી પડશે. ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનને રાજીનામું આપવું પડશે. વિદ્યાર્થીઓ પર થયેલા લાઠીચાર્જ અને વિરોધ પક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધી સાથે પીએમ આવાસની બહાર જે વર્તન થયું છે, તેને લઈને પીએમ અને ગૃહમંત્રીને માફી માંગવી પડશે.’
મેં જોયું કે મારી સાથે વાતચીત પૂર્ણ થયા પછી જેમ જ રેલી કોંગ્રેસ મુખ્યાલયથી આગળ વધી, તેમ જ પોલીસે સૌને રોકવાનું શરૂ કરી દીધું. જ્યારે કોંગ્રેસના નેતાઓ અને કાર્યકરો રોકાયા નહીં, ત્યારે પોલીસ સાથે અથડામણ શરૂ થઈ. તે સમયે જે જોવા મળ્યું તે એ હતું કે અમિત ચાવડા સહિત કેટલાક નેતાઓ રસ્તા પર બેસી ગયા, જ્યારે કેટલાક કોંગ્રેસના નેતાઓ પોલીસ વાન પર ચડીને નારેબાજી કરવા લાગ્યા.
જો કે બાદમાં થોડા ઘણાં સંઘર્ષ અને ધક્કામુક્કી બાદ તમામને કસ્ટડીમાં લેવામાં આવ્યા. પરંતુ ત્યારબાદ ભાજપે બપોરે 2 વાગ્યે કોંગ્રેસ મુખ્યાલયની બહાર ધરણા-પ્રદર્શન કરવાની જાહેરાત કરી.
2,000 પોલીસકર્મીઓની તૈનાતી
ભાજપના ધરણા-પ્રદર્શનને લઈને મેં બપોરે 1:30 વાગ્યે જોયું કે કોંગ્રેસ મુખ્યાલય તરફ આવતી ત્રણ અલગ-અલગ સડકો પર ભારે સંખ્યામાં પોલીસ દળની તૈનાતી કરી દેવામાં આવી હતી. સ્થળ પર હાજર ડીસીપી જીતેન્દ્ર અગ્રવાલ સાથે મેં વાત કરી. તેમણે કહ્યું, “ગયા વખતે આ જ કોંગ્રેસ મુખ્યાલયની બહાર ભાજપ અને કોંગ્રેસના કાર્યકરો વચ્ચે પથ્થરમારો થયો હતો. તેથી આ વખતે આવી કોઈ ઘટના ન બને તે માટે પોલીસ સતર્ક છે. 2,000 પોલીસકર્મીઓની તૈનાતી કરવામાં આવી છે.”
એટલું જ નહીં, મેં જોયું કે પોલીસે દેખરેખ માટે ડ્રોનનો ઉપયોગ કર્યો. સાવચેતીના ભાગરૂપે વોટર કેનન તૈનાત કરવામાં આવી હતી અને કોંગ્રેસ મુખ્યાલયની આસપાસ ત્રણ સ્તરની કડક બેરિકેડિંગ કરવામાં આવી હતી. બીજી તરફ મેં જોયું કે લગભગ બપોરે 1:40 વાગ્યે પોલીસના અધિકારીઓ કોંગ્રેસ મુખ્યાલયમાં જાય છે. તેઓ નેતાઓ સાથે વાતચીત કરીને ભાજપના પ્રદર્શન દરમિયાન મુખ્યાલયની બહાર ન આવવાની અપીલ કરે છે. આ બાબતે શરૂઆતમાં થોડો વિવાદ થાય છે, પરંતુ બાદમાં પોલીસ કોંગ્રેસના નેતાઓને સમજાવવામાં સફળ રહે છે.
હવે ઘડિયાળમાં 2 વાગવા જ રહ્યા હતા. મારી નજર છેલ્લી બેરિકેડિંગ તરફ ગઈ, જ્યાં બે ડીજે દેખાયા. શરૂઆતમાં મને વિચાર આવ્યો કે ધરણા-પ્રદર્શન દરમિયાન ડીજેનું શું કામ? પરંતુ આ ભાજપની તૈયારીઓનો જ એક ભાગ હતો. 2 વાગતા જ ભાજપના કાર્યકર્તાઓએ જેમ જ ડીજે વગાડ્યો, તેમ કોંગ્રેસ મુખ્યાલયમાં બેઠેલા નેતાઓને આ હરકત પસંદ આવી નહીં. તરત જ કોંગ્રેસે વાંધો ઉઠાવીને ડીજે બંધ કરાવવા માટે પોલીસ અધિકારીને અપીલ કરી, જે તે સમયે સ્વીકારી લેવામાં આવી.
દરેક હિલચાલ પર ડ્રોન કેમેરાથી નજર
ભાજપના પ્રદેશ અધ્યક્ષ જગદીશ વિશ્વકર્મા કોંગ્રેસ મુખ્યાલયની નજીક આવી પહોંચ્યા. મેં સમય જોયો તો 2:30 વાગી રહ્યા હતા. તમામ ભાજપ કાર્યકર્તાઓના હાથમાં બેનરો અને માથા પર ટોપીઓ હતી. હવે ભાજપનું ધરણા-પ્રદર્શન શરૂ થવાનું હતું. તેની સાથે જ ડીજે ફરી એકવાર શરૂ કરી દેવામાં આવ્યો. આ દરમિયાન દરેક હિલચાલ પર ડ્રોન કેમેરાથી નજર રાખવામાં આવી રહી હતી. આસપાસની ઇમારતોની છત પર પણ પોલીસ જવાનોની તૈનાતી મેં જોઈ.
ભાજપના નેતાઓ અને કાર્યકરો જેમ જ બેરિકેડિંગ સુધી પહોંચ્યા, શરૂઆતમાં થોડા મિનિટો સુધી પોલીસ અને કાર્યકરો વચ્ચે સામાન્ય ધક્કામુક્કી થઈ, પરંતુ અડધો કલાક સુધી ભાજપના નેતાઓ અને કાર્યકરોએ માહોલ ગરમાવી દીધો. પોલીસ બેરિકેડિંગની બીજી બાજુ ઊભી રહીને સમય પસાર થવાની રાહ જોતી રહી. લગભગ 3:30 વાગ્યે ભાજપે જાહેરાત કરી કે, ‘અમારું શાંતિપૂર્ણ ધરણું હવે સમાપ્ત થયું.’
22 જુલાઈએ મેં જોયું કે સવારે અને બપોરે રાજ્યના બે મુખ્ય રાજકીય પક્ષોના પ્રદર્શનમાં હાજર રહ્યા બાદ ઘણા પોલીસકર્મીઓને ગુજરાત યુનિવર્સિટી મોકલી દેવામાં આવ્યા. હવે અહીં સાંજે આવવાના હતા: Gen-Z, જે દિલ્હીમાં ચાલી રહેલી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાની માંગ માટે વિરોધ કરવા આવવાના હતા.
સાંજે 6 વાગ્યા પછી એકસાથે નહીં, પરંતુ અલગ-અલગ જૂથોમાં થોભીને કેટલાક યુવાનો હાથમાં બેનર અને કેટલાક ફૂલ તથા ચોકલેટ લઈને આવવા લાગ્યા. આવા યુવાનો પોલીસને દેખાતા જ તેમને તરત જ અટકાયતમાં લેવામાં આવતા. પરંતુ પ્રધાનના રાજીનામાની માંગ કરનારા આ યુવાનો સાથે પોલીસે કોઈ દુર્વ્યવહાર કર્યો નહીં; તેમને સમજાવીને ડિટેન કરવામાં આવ્યા. પોલીસ સ્ટેશન લઈ જઈને તેમને ચા પણ પીવડાવવામાં આવી.
પિતાએ સંભળાવી આપવીતી
હવે શનિવારના દિવસે ધર્મેન્દ્ર પ્રધાન રાજીનામું આપી ચૂક્યા છે અને એ જ રાત્રે શિક્ષણ મંત્રાલયની જવાબદારી પ્રહ્લાદ જોશીને સોંપવામાં આવી છે. પરંતુ દિલ્હીમાં થયેલા Gen-Z આંદોલન અને તેની સફળતા અંગે મેં કહાન પટેલના પિતા પ્રશાંત પટેલ સાથે વાત કરી. કહાન, જેણે NEETની પરીક્ષા આપી હતી, પરંતુ પેપર લીક થવાથી પરેશાન હતો. માનસિક તણાવના કારણે કહાને આત્મહત્યા કરી હતી.
કહાનના પિતાએ મારી સાથે ટેલિફોન પર થયેલી વાતચીતમાં કહ્યું, ‘મારા દીકરાએ છેલ્લા બે વર્ષથી બધું જ છોડીને પોતાનું સંપૂર્ણ ધ્યાન માત્ર પુસ્તકોમાં કેન્દ્રિત કરી દીધું હતું. પરંતુ NEETની પરીક્ષા રદ થયા પછીથી તે પરેશાન હતો અને તેના મનમાં હંમેશા આ પ્રશ્ન રહેતો કે પેપર કેવી રીતે લીક થઈ શકે? કહાનનો પિતા હોવાના નાતે હું કહી શકું છું કે તે ક્યારેય ગુસ્સો પણ કરતો નહોતો. અમારે ક્યાંય જવાનું હોય તો પણ તે અભ્યાસને પ્રાથમિકતા આપીને અમારી સાથે આવવાનો ઇનકાર કરી દેતો હતો. અભ્યાસ જ તેનું એકમાત્ર લક્ષ્ય હતું.’
પ્રશાંત પટેલે મને કહ્યું, ‘મેં મારા દીકરાને ગુમાવ્યો છે. પરંતુ ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાથી થોડી રાહત મળી છે. જે રીતે યુવાનોને સરકારે સાંભળવા માટે મજબૂર થવું પડ્યું, તે પછી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને રાજીનામું આપ્યું, તેનાથી હું સંતોષમાં છું. પરંતુ વળતર જેવી વાતોથી શું ફરક પડશે? મારો દીકરો પાછો આવવાનો નથી. તેથી વળતરની વાત કરવાનો પણ કોઈ અર્થ નથી.’
તેમણે આગળ કહ્યું કે જ્યારે દિલ્હીમાં ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાને લઈને આંદોલન શરૂ થયું, ત્યારબાદ હું સૌપ્રથમ 28 જૂને દિલ્હી ગયો હતો. ત્યારબાદ 19 જુલાઈએ ગયો હતો, 20 જુલાઈના દિવસે પણ દિલ્હીમાં જ હતો. પછી 21 જુલાઈએ પાછો અમદાવાદ આવ્યો અને હાલમાં સુરતમાં છું. પરંતુ મને ખુશી છે કે જે રીતે યુવાનોએ સરકારને સંદેશ આપ્યો, સંયમપૂર્વક આંદોલન ચલાવ્યું અને સફળતા મેળવી. મેં આજની પેઢીને જોઈ છે, પટેલે કહ્યું, ‘તે લોકો (આજની પેઢી) લડતા જાણે છે. યુવાનોને ખદેડવામાં આવ્યા, પરંતુ તેઓ હાર્યા નહીં. જે કામ વિપક્ષે કરવું જોઈએ હતું, તે તેઓ કરી શક્યા નહીં, તો યુવાનોએ તે કરી બતાવ્યું છે.’
