મુંબઈ-અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેનના ટ્રેક પર ખેંચાઈ ગયા વીજળીના તાર

મુંબઈ અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેનને દોડવા માટે કોઈપણ વિક્ષેપ વિના વીજ પુરવઠો મળશે. એટલું જ નહીં, ભૂકંપ જેવી સ્થિતિમાં બુલેટ ટ્રેનને તરત રોકી શકાશે. NHSRCL એ બુલેટ ટ્રેનના વિદ્યુતીકરણનો વીડિયો જાહેર કરીને જણાવ્યું છે કે વીજળી ક્યાંથી અને કેવી રીતે મળશે?

મુંબઈ-અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેનના કામમાં મોટું અપડેટ સામે આવ્યું છે. ગુજરાતમાં બુલેટ ટ્રેન કોરિડોરના એક મોટા હિસ્સા પર ઇલેક્ટ્રિફિકેશન (વિદ્યુતીકરણ)નું કામ પૂર્ણ કરી લેવામાં આવ્યું છે. નેશનલ હાઈ સ્પીડ રેલ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (NHSRCL) એ તાજા અપડેટમાં બુલેટ ટ્રેન માટે લગભગ તૈયાર થયેલા ટ્રેકનો વીડિયો શેર કર્યો છે. જ્યાં સૌથી પહેલા બુલેટ ટ્રેન દોડશે. નોંધનીય છે કે 508 કિલોમીટર લાંબા મુંબઈ-અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટનું કામ ગુજરાતના હિસ્સામાં ખૂબ જ અદ્યતન સ્થિતિમાં પહોંચી ગયું છે. ગુજરાતમાં આ વર્ષના અંત સુધીમાં બુલેટ ટ્રેનના ટ્રાયલની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ શકે છે. રેલ મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે આવતા વર્ષે 15 ઓગસ્ટે બુલેટ ટ્રેન શરૂ કરવાની તારીખ નક્કી કરી છે. આવી સ્થિતિમાં હવે માત્ર 12 મહિનાનો સમય બાકી રહ્યો છે.

પ્રથમ હાઇ-સ્પીડ રેલવે વિદ્યુતીકરણ

મુંબઈ અમદાવાદ હાઇ સ્પીડ રેલ (MAHSR) કોરિડોરને એક અદ્યતન 2×25 KV ઓવરહેડ ટ્રેક્શન સિસ્ટમથી સજ્જ કરવામાં આવી રહ્યો છે, જે વિશ્વભરમાં હાઇ-સ્પીડ રેલ માટે ઉપયોગમાં લેવાતી સૌથી આધુનિક રેલવે વિદ્યુતીકરણ તકનીકોમાંની એક છે. આ તકનીક ભારતમાં પ્રથમ વખત શરૂ કરવામાં આવી રહી છે અને તેને ખાસ કરીને 320 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે દોડતી ટ્રેનોને સ્થિર અને સતત વીજ પુરવઠો આપવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે. રાષ્ટ્રીય વિદ્યુત ગ્રીડમાંથી વીજળીનો પુરવઠો ખાસ રીતે ડિઝાઇન કરાયેલા ગ્રીડ સબસ્ટેશનો સુધી પહોંચાડવામાં આવશે.

કુલ 14 સબ-સ્ટેશનોમાંથી થશે સપ્લાય

નેશનલ ગ્રિડમાંથી વીજળી મળ્યા બાદ તેને કોરિડોર સાથે વ્યૂહાત્મક રીતે સ્થાપિત 14 ટ્રેક્શન સબસ્ટેશનો સુધી પહોંચાડવામાં આવશે. તેમાં પાંચ ટ્રેક્શન સબસ્ટેશન મહારાષ્ટ્ર (મુંબઈ, ઠાણે, વિરાર, બોઈસર અને ઠાણે ડેપો)માં સ્થિત છે, જ્યારે બાકીના નવ ગુજરાત (વાપી, બિલિમોરા, સુરત, ભરૂચ, વડોદરા, આણંદ, મહેમદાબાદ, અમદાવાદ અને સાબરમતી ડેપો)માં સ્થિત છે.

મુસાફરોને ખબર નહીં પડે

આ સબ-સ્ટેશનો રૂટના અલગ-અલગ ભાગોમાં વીજળીનો પુરવઠો કરશે. તેનાથી એ સુનિશ્ચિત થશે કે જ્યારે બુલેટ ટ્રેન એક ભાગમાંથી બીજા ભાગમાં જશે, ત્યારે વીજ પુરવઠામાં ફેરફાર કોઈપણ વિક્ષેપ વિના અને મુસાફરોને જાણ થયા વગર જ થઈ જશે. આ કોરિડોરમાં 31 સ્વિચિંગ પોસ્ટ પણ હશે, જેથી વીજળીનો પુરવઠો અવિરત જળવાઈ રહે અને જરૂર પડ્યે ખામીને તરત જ અલગ કરી શકાય. બુલેટ ટ્રેનોને વીજળી પૂરી પાડવા ઉપરાંત, સ્ટેશનો, સિગ્નલિંગ સિસ્ટમ, જાળવણી સુવિધાઓ અને અન્ય ઓપરેશનલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે વીજળીનો પુરવઠો કરવા માટે 16 ડિસ્ટ્રિબ્યુશન સબસ્ટેશન બનાવવામાં આવી રહ્યા છે.

OHE તારાઓનું સચોટ નેટવર્ક

આ ટ્રેનો ઓવરહેડ વીજળીના તારાઓના એક સચોટ નેટવર્ક પર ચાલશે. આ નેટવર્ક લગભગ 22,000 સ્ટીલના થાંભલાઓ અને 25,700થી વધુ કેન્ટિલિવર એસેમ્બલીના સહારે ટકેલું હશે અને 1,125 ટ્રેક કિલોમીટર (ડેપો સહિત) વિસ્તારમાં ફેલાયેલું હશે. 10.5 થી 14.5 મીટર ઊંચાઈ ધરાવતા એટલે કે લગભગ ત્રણથી ચાર માળની ઇમારત જેટલી ઊંચાઈવાળા આ માસ્ટ એક અદ્યતન કમ્પાઉન્ડ કેટનરી સિસ્ટમને સહારો આપે છે. આ એવી ટેક્નોલોજી છે જેનો ભારતમાં પ્રથમ વખત ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

તમામ વસ્તુઓનું ભારતમાં જ નિર્માણ

320 કિમી પ્રતિ કલાક સુધીની ગતિ પ્રાપ્ત કરવા માટે આ સિસ્ટમમાં દરેક તારને ખૂબ જ સચોટ રીતે ગણતરી કરાયેલા યાંત્રિક તણાવ સાથે લગાવવામાં આવ્યો છે. આના કારણે ટ્રેનનો પેન્ટોગ્રાફ કોઈપણ સ્પાર્ક, અવરોધ અથવા પાવરમાં ઉતાર-ચઢાવ વિના સરળતાથી અને સતત વીજળી મેળવી શકે છે. આ પ્રોજેક્ટની સૌથી મોટી સિદ્ધિઓમાંની એક મહત્વપૂર્ણ વિદ્યુત માળખાનું વ્યાપક સ્વદેશીકરણ છે. હાઈ-સ્પીડ વિદ્યુતીકરણ પ્રણાલીના ઘણા મુખ્ય ઘટકો હવે ભારતમાં જ બનાવવામાં આવી રહ્યા છે. તેમાં તમામ મુખ્ય ટ્રાન્સફોર્મર, OHE માસ્ટ પર લગાવવામાં આવતા ક્રોસ આર્મ્સ, તેમજ ગ્રાઉન્ડ વાયર, પ્રોટેક્શન વાયર અને ફીડર વાયરનો સમાવેશ થાય છે, જે ઓવરહેડ સિસ્ટમના ટોચના વિદ્યુત નેટવર્કનું નિર્માણ કરે છે.

ભૂકંપની સ્થિતિમાં બુલેટ ટ્રેન રોકાઈ જશે

14 ટ્રેક્શન સબસ્ટેશનોમાંથી દરેકમાં પ્રારંભિક ભૂકંપ શોધનારા સિસ્મોમીટર લગાવવામાં આવશે, જે ભૂકંપની ગતિવિધિને ઓળખવા અને થોડા જ સેકન્ડોમાં સુરક્ષા પગલાં શરૂ કરવામાં સક્ષમ હશે, જેથી ભૂકંપ આવે ત્યારે તરત જ ટ્રેનોને રોકી શકાય. કુલ મળીને 28 સિસ્મોમીટર લગાવવામાં આવી રહ્યા છે. તેમાંથી 22 હાઈ-સ્પીડ કોરિડોર પર ટ્રેક્શન સબસ્ટેશન અને સ્વિચિંગ પોસ્ટ પર, જ્યારે 6 વધારાના સિસ્મોમીટર મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાતના ભૂકંપ સંભાવિત વિસ્તારોમાં લગાવવામાં આવી રહ્યા છે. 28 સિસ્મોમીટરમાંથી 12 મહારાષ્ટ્રમાં મુંબઈ, થાણે, વિરાર, બોઈસર, ખેડા, રત્નાગિરી, લાતૂર અને પાંગરી નજીક લગાવવામાં આવશે, જ્યારે 16 ગુજરાતમાં વાપી, બિલીમોરા, સુરત, ભરૂચ, વડોદરા, આણંદ, મહેમદાબાદ, અમદાવાદ, અડેસર અને જૂના ભુજ નજીક લગાવવામાં આવશે.