ડિજિટલ લૂંટ: કોલ ફોરવર્ડિંગ સ્કેમ શું છે અને તેનાથી કેવી રીતે બચવું?

આ છેતરપિંડી એટલી ખતરનાક છે કે તમને ખબર પણ નથી પડતી અને તમારો આખો ફોન હેકર્સના નિયંત્રણમાં આવી જાય છે.

૧. કોલ ફોરવર્ડિંગ સ્કેમ શું છે?

સામાન્ય રીતે, ‘કોલ ફોરવર્ડિંગ’ એ ટેલિકોમ કંપનીઓ દ્વારા આપવામાં આવતી એક સુવિધા છે, જેનો ઉપયોગ ત્યારે થાય છે જ્યારે તમારો ફોન નેટવર્ક બહાર હોય અથવા તમે વ્યસ્ત હોવ. ત્યારે તમારા કોલ્સ બીજા નંબર પર ટ્રાન્સફર થાય છે.

પરંતુ સ્કેમર્સ આ સુવિધાનો દુરુપયોગ કરે છે. તેઓ સોશિયલ એન્જિનિયરિંગનો ઉપયોગ કરીને તમને એવો કોડ ડાયલ કરાવે છે જેનાથી તમારા બધા જ કોલ (જેમાં OTP પણ સામેલ છે) તેમના નંબર પર જવા લાગે છે.

૨. સ્કેમર્સ કેવી રીતે જાળ બિછાવે છે?

આ છેતરપિંડી મુખ્યત્વે ચાર તબક્કામાં થાય છે:

• પહેલો તબક્કો (The Bait): તમને એક અજાણ્યા નંબર પરથી ફોન આવે છે. સામેવાળી વ્યક્તિ તમારી ટેલિકોમ કંપની (Jio, Airtel, Vi) ના પ્રતિનિધિ હોવાનો દાવો કરે છે. તેઓ કહેશે કે તમારા સિમ કાર્ડમાં 5G અપગ્રેડની જરૂર છે અથવા તમારું સિમ બ્લોક થવાનું છે.
• બીજો તબક્કો (The Code): ગભરાયેલા ગ્રાહકને તેઓ એક નંબર ડાયલ કરવા કહે છે. જેમ કે: *401*<Mobile Number>. તેઓ કહેશે કે આ તમારો કમ્પ્લેઇન રજીસ્ટ્રેશન નંબર છે.
• ત્રીજો તબક્કો (The Trap): એકવાર તમે આ કોડ ડાયલ કરો, એટલે તમારા ફોન પર આવતા તમામ ઇનકમિંગ કોલ્સ તે સ્કેમરના ફોન પર ફોરવર્ડ થઈ જાય છે.
• ચોથો તબક્કો (The Theft): હવે હેકર તમારી બેંકિંગ વિગતો અથવા સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટમાં ‘Login via Call’ અથવા ‘Voice OTP’ નો વિકલ્પ પસંદ કરે છે. બેંક તરફથી આવતો OTP કોલ હવે સીધો હેકર પાસે જાય છે, અને તે મિનિટોમાં તમારા ખાતામાંથી પૈસા ઉપાડી લે છે.

૩. સૌથી ખતરનાક કોડ્સ

હેકર્સ મુખ્યત્વે નીચેના કોડ્સનો ઉપયોગ કરાવે છે:

1. *401* (સૌથી વધુ વપરાતો કોડ)
2. *21*
3. *62*

જો કોઈ અજાણી વ્યક્તિ તમને આ કોડ્સ ડાયલ કરવાનું કહે, તો તરત જ સાવધ થઈ જવું.

૪. તમારો ફોન સુરક્ષિત છે કે નહીં તે કેવી રીતે તપાસવું?

તમારે નિયમિતપણે તપાસતા રહેવું જોઈએ કે તમારા કોલ્સ ફોરવર્ડ તો નથી થઈ રહ્યા ને? આ માટે તમારા ડાયલ પેડ પર આ કોડ ડાયલ કરો:

તપાસવા માટેનો કોડ: *#67# અથવા *#21#

આ કોડ ડાયલ કરવાથી સ્ક્રીન પર એક મેસેજ આવશે જે બતાવશે કે ‘Voice’ કે ‘Data’ ફોરવર્ડિંગ ચાલુ છે કે નહીં. જો ત્યાં કોઈ અજાણ્યો નંબર દેખાય, તો સમજી લેવું કે તમારો ફોન ટ્રેક થઈ રહ્યો છે.

૫. જો ફોરવર્ડિંગ ચાલુ હોય, તો તેને બંધ કેવી રીતે કરવું?

જો તમને લાગે કે તમારા કોલ્સ ફોરવર્ડ થઈ રહ્યા છે, તો ગભરાવાની જરૂર નથી. તમે તરત જ નીચેનો ‘યુનિવર્સલ ઈરેઝ કોડ’ ડાયલ કરીને તેને બંધ કરી શકો છો:

બધા જ ફોરવર્ડિંગ બંધ કરવા માટે ડાયલ કરો: ##002#

આ કોડ ડાયલ કરવાથી તમારા નંબર પરના તમામ સક્રિય ફોરવર્ડિંગ સેટિંગ્સ ડિલીટ થઈ જશે.

૬. બચવા માટેની સાવચેતીઓ

• ક્યારેય અજાણ્યા કોડ ડાયલ ન કરો: બેંક કે ટેલિકોમ કંપની ક્યારેય ફોન પર કોડ ડાયલ કરવાનું કહેતી નથી.
• અજાણી લિંક્સ પર ક્લિક ન કરો: વોટ્સએપ કે એસએમએસમાં આવતી શંકાસ્પદ લિંક્સથી દૂર રહો.
• ટુ–સ્ટેપ વેરિફિકેશન: તમારા તમામ સોશિયલ મીડિયા (WhatsApp, Instagram, Facebook) એકાઉન્ટ્સમાં ટુ-સ્ટેપ વેરિફિકેશન ઓન રાખો.
• સત્તાવાર એપનો ઉપયોગ કરો: તમારા પ્લાન કે સિમની માહિતી મેળવવા માટે માત્ર સત્તાવાર એપ (MyJio, Airtel Thanks) નો જ ઉપયોગ કરો.

ટેકનોલોજી જેટલી સુવિધાજનક છે, તેટલી જ જોખમી પણ હોઈ શકે છે. ‘કોલ ફોરવર્ડિંગ સ્કેમ’ એ લોકોની અજ્ઞાનતાનો ફાયદો ઉઠાવવાની રમત છે. તમારી થોડીક જાગૃતિ તમને અને તમારા પરિવારને મોટી આર્થિક નુકસાનીથી બચાવી શકે છે.