મુક્ત થયા બાદ મસૂદ અઝહરે આતંકવાદી સંગઠન જૈશ-એ-મોહમ્મદનું પુનર્ગઠન કર્યું. અઝહરના આતંકવાદી સંગઠને 1999 પછી ભારતને અનેક ઘા કર્યા. 13 ડિસેમ્બર 2001ના રોજ ભારતીય સંસદ પર થયેલા હુમલા, 2008માં મુંબઈ આતંકવાદી હુમલો અને જાન્યુઆરી 2016માં પઠાણકોટ એરબેઝ પર થયેલા હુમલામાં આ ખતરનાક આતંકવાદીનું નામ સામે આવ્યું હતું.
મસૂદ અઝહર ફેબ્રુઆરી 2019માં પુલવામામાં CRPFના કાફલા પર થયેલા હુમલાનો માસ્ટરમાઇન્ડ પણ હતો. આ હુમલામાં આપણા 40 થી વધુ જવાનોએ પોતાનો જીવ આપ્યો.
એ જ રીતે મુશ્તાક અહેમદ ઝરગર 2019માં અનંતનાગમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલામાં શંકાસ્પદ છે. આ હુમલામાં સીઆરપીએફના પાંચ જવાનો શહીદ થયા હતા. ઝરગર 2017માં કાશ્મીરમાં થયેલા ગ્રેનેડ હુમલામાં પણ સામેલ હતો.
ત્રીજા આતંકવાદી ઉમર શેખને સરકારે 1999માં મુક્ત કર્યો હતો. 2002માં વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલના પત્રકાર ડેનિયલ પર્લની હત્યા બાદ તે કુખ્યાત બન્યો હતો. શેખે જ પર્લનું ગળું કાપીને હત્યા કરી હતી. તેનો વીડિયો પણ બહાર પાડીને સનસનાટી મચાવી દીધી હતી.
પ્લેન હાઇજેક કરનાર આતંકવાદીઓનું નામ શું હતું?
હાઇજેક કટોકટી સમાપ્ત થયા પછી, 6 જાન્યુઆરી, 2000 ના રોજ, ગૃહ મંત્રાલયે IC-814 સંબંધિત નિવેદન બહાર પાડ્યું. આ નિવેદનમાં, હાઇજેકર્સને સરકાર દ્વારા વિગતવાર સમજાવવામાં આવ્યું હતું. નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે મુંબઈ પોલીસે ગુપ્તચર એજન્સીઓના સહયોગથી મુંબઈમાંથી ચાર આઈએસઆઈ એજન્ટોની ધરપકડ કરી હતી. આ પાંચેય અપહરણકારોના મદદગાર હતા. મોહમ્મદ રેહાન, મોહમ્મદ ઈકબાલ, યુસુફ નેપાળી અને અબ્દુલ લતીફ નામના આ આતંકવાદીઓએ એજન્સીને હાઈજેકર્સ વિશે જણાવ્યું કે તમામ હાઈજેકર્સ પાકિસ્તાની હતા. તેમના નામ ઈબ્રાહિમ અથર, શાહિદ અખ્તર સઈદ, સની અહેમદ કાઝી, મિસ્ત્રી ઝહૂર ઈબ્રાહિમ અને શાકિર હતા.
લોકોને ભોલા અને શંકર નામથી સંબોધવાને લઈને થયેલા વિવાદનું શું?
6 જાન્યુઆરી 200ના રોજ ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે, હાઈજેક કરાયેલા પ્લેનમાં હાજર મુસાફરો આ આતંકીઓને ચીફ, ડોક્ટર, બર્ગર, ભોલા અને શંકરના નામથી ઓળખતા હતા. સમગ્ર ઘટના દરમિયાન અપહરણકર્તાઓ એકબીજાને આ નામથી બોલાવતા હતા. નેટફ્લિક્સ વેબ સિરીઝમાં પણ અપહરણકર્તાઓને આ જ નામ આપવામાં આવ્યા છે. વિવાદ પછી, Netflix એ એક નિવેદન જારી કરીને ‘IC 814: The Kandahar Hijack’ ના ડિસ્ક્લેમરમાં ફેરફાર વિશે માહિતી આપી હતી. તેણે પ્લેન હાઇજેક કરનારા હાઇજેકર્સના સાચા નામ પણ ઉમેર્યા હતા.
25 ડિસેમ્બર, 1999ના રોજ, વિમાને દુબઈથી સવારે 06:20 વાગ્યે ઉડાન ભરી હતી અને સવારે 08:33 વાગ્યે અફઘાનિસ્તાનના કંદહાર એરપોર્ટ પર ઉતરાણ કર્યું હતું. 1 માર્ચ, 2000 ના રોજ, વિદેશ પ્રધાન જસવંત સિંહે ગૃહને જણાવ્યું હતું કે આ બાબતથી સંબંધિત મંત્રાલયોના અધિકારીઓને પરિસ્થિતિનો સામનો કરવા માટે તાત્કાલિક કંદહાર મોકલવામાં આવ્યા હતા. અધિકારીઓએ અપહરણકર્તાઓ સાથે વાટાઘાટો શરૂ કરી. આતંકવાદીઓ તરફથી પહેલી ઔપચારિક માંગ પણ કંદહાર પહોંચ્યા બાદ જ કરવામાં આવી હતી. હાઇજેકર્સ 10 ભારતીય અને પાંચ વિદેશી મુસાફરોની મુક્તિના બદલામાં આતંકવાદી મસૂદ અઝહરની મુક્તિ ઇચ્છતા હતા, જે ભારતીય જેલમાં બંધ છે. અઝહરની ભારતીય એજન્સીઓએ 1994માં ધરપકડ કરી હતી. અગાઉ પણ પાકિસ્તાની ગુપ્તચર એજન્સી ISIની ઉશ્કેરણી પર કામ કરી રહેલા આ આતંકવાદીને છોડાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો. જુલાઈ 1995માં, આતંકવાદીઓએ પહેલગામમાંથી છ વિદેશી પ્રવાસીઓનું અપહરણ કર્યું હતું અને બદલામાં અઝહરને મુક્ત કરવાની માંગણી કરી હતી. ત્યારબાદ આતંકીઓ તેમના પ્લાનમાં સફળ ન થયા.
ચાલો IC-184 ની વાર્તા પર પાછા જઈએ. આતંકવાદીઓની પ્રથમ માંગને ભારત સરકારે ફગાવી દીધી હતી. જસવંત સિંહે ગૃહમાં તેમના જવાબમાં કહ્યું હતું કે તે સમયે સરકારે તાલિબાન અને હાઇજેકર્સ બંનેને કહ્યું હતું કે જ્યાં સુધી હાઇજેકર્સ દ્વારા માંગણીઓનું સંપૂર્ણ અને સ્પષ્ટ વર્ણન આપવામાં ન આવે ત્યાં સુધી તેમની કોઈપણ માંગ પૂરી કરવામાં આવશે નહીં.
આ પછી તાલિબાનની સલાહ પર અપહરણકર્તાઓએ તેમની માંગણીઓની સંપૂર્ણ યાદી આપી. આ યાદીમાં, તેણે મસૂદ અઝહર, માર્યા ગયેલા હરકત-ઉલ-મુજાહિદ્દીન (એચયુએમ) આતંકવાદી સજ્જાદ અફઘાનીના મૃતદેહ અને 200 મિલિયન યુએસ ડોલર સહિત ભારતમાં જેલમાં બંધ 36 આતંકવાદીઓને મુક્ત કરવાની માંગ કરી હતી. વિદેશ મંત્રી દ્વારા આ માંગણીઓ જાહેર કરવામાં આવ્યા બાદ, તાલિબાને અપહરણકર્તાઓને સલાહ આપી હતી કે તેમની પૈસા અને સજ્જાદ અફઘાનીના મૃતદેહની માંગણી બિન-ઇસ્લામિક છે. તેથી અપહરણકારોએ આ માંગણીઓ છોડી દીધી હતી.
આ પછી ભારતે કહ્યું કે આતંકવાદીઓને મુક્ત કરવાની માંગ પણ ગેર-ઇસ્લામિક છે પરંતુ તાલિબાને અપહરણકર્તાઓ પર દબાણ નથી કર્યું. ત્યારબાદ અપહરણકર્તાઓએ આગ્રહ કર્યો કે મસૂદ અઝહરને 15 બંધકોના બદલામાં મુક્ત કરવામાં આવે અને અન્ય જેમને અપહરણકર્તાઓ મુક્ત કરવા ઈચ્છતા હતા. જેને પણ સરકારે ફગાવી દીધી હતી. આખરે તમામ બંધકોની મુક્તિ માટે એક પેકેજ તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું. સરકાર ત્રણ આતંકવાદીઓ મસૂદ અઝહર, મુશ્તાક ઝરગર અને ઓમર શેખને મુક્ત કરવા સંમત થઈ હતી.વિદેશ મંત્રી જસવંત સિંઘ પોતે કંદહાર ગયા હતા જેથી હાઇજેકનો અંત આવે અને મુસાફરો અને ક્રૂને છેલ્લી ઘડીના કોઈપણ વિક્ષેપ વિના સુરક્ષિત મુક્તિ અને પરત મળે. તેમજ જરૂર જણાય તો સ્થળ પર જ તાત્કાલિક નિર્ણય લઈ શકાશે. 31 ડિસેમ્બર 1999ની સાંજે બંધક બનાવાયેલા મુસાફરો અને ક્રૂ મેમ્બરો એ જ સાંજે બે વિશેષ ફ્લાઈટમાં દિલ્હી પહોંચ્યા હતા. હાઇજેક કરાયેલું એરક્રાફ્ટ IC-814 1 જાન્યુઆરી 2000ના રોજ 12:22 કલાકે નવી દિલ્હી પરત લાવવામાં આવ્યું હતું.
