પીએમ મોદીના ગુજરાતમાં કોન્ટ્રાક્ટ આધારિત નોકરીઓમાં અનામતની તૈયારી, સરકારે ભર્યું પહેલું પગલું, જાણો સંપૂર્ણ માહિતી

ગુજરાતમાં જો બધું સારું રહ્યું તો કોન્ટ્રાક્ટ આધારિત નોકરીઓમાં અનામત લાગુ થઈ શકે છે. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વ હેઠળની રાજ્ય સરકારના સ્તરે મોટી હલચલ સામે આવી છે. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ગુજરાત સરકાર કોન્ટ્રાક્ટ આધારિત ભરતીમાં અન્ય પછાત વર્ગ (OBC), અનુસૂચિત જાતિ (SC) અને અનુસૂચિત જનજાતિ (ST)ના ઉમેદવારોને અનામતનો લાભ આપવાની સંભાવના પર વિચાર કરી રહી છે. આ પગલાથી સરકારી વિભાગોમાં ભરતીની પદ્ધતિમાં મોટો ફેરફાર આવી શકે છે.

સરકારે અરજીઓ પર પગલું ભર્યું

ટીઓઆઈના અહેવાલ અનુસાર, રાજ્યને વિવિધ સ્થળોથી કરાર આધારિત ભરતીમાં અનામત લાગુ કરવાની માંગ કરતી અરજીઓ મળ્યા બાદ આ પ્રસ્તાવ આવ્યો છે. અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે સરકાર આવી નીતિની સંભાવનાનું મૂલ્યાંકન કરી રહી છે, ખાસ કરીને કારણ કે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં કરાર આધારિત ભરતી સતત વધી રહી છે. સામાજિક ન્યાય અને અધિકારિતા મંત્રી પ્રદ્યુમનસિંહ જાડેજા પાસે શિક્ષણ વિભાગનો પણ કાર્યભાર છે. તેમણે ગુરુવારે સામાજિક ન્યાય અને શિક્ષણ વિભાગના અધિકારીઓ સાથે આ મુદ્દાની સમીક્ષા કરવા બેઠક યોજી હતી.

ડેટા એકત્રિત કરવાનો આપ્યો નિર્દેશ

બેઠક દરમિયાન અધિકારીઓને સરકારી વિભાગોમાં કરાર આધારિત કામ કરતા કર્મચારીઓની સંખ્યાનો ડેટા એકત્રિત કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો. ચર્ચા સાથે જોડાયેલા એક સૂત્રએ જણાવ્યું કે કરારના આધારે નિયુક્ત કર્મચારીઓની કુલ સંખ્યા અંગે કોઈ ડેટા સરળતાથી ઉપલબ્ધ નથી, તેથી મંત્રીએ માહિતી એકત્રિત કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. ગુજરાતમાં એક અંદાજ મુજબ કરાર આધારિત ત્રણ લાખથી વધુ લોકો કામ કરી રહ્યા છે. આ સંખ્યા તેનાથી પણ વધુ હોઈ શકે છે. રાજ્ય સરકારમાં કરાર આધારિત નિમણૂકો સામાન્ય બની ગઈ છે, ખાસ કરીને ક્લાસ III અને IVના પદો માટે.

હાલમાં કોન્ટ્રાક્ટ નોકરીમાં કોટા નથી

માત્ર એટલું જ નહીં, હવે ડૉક્ટર અને નર્સ જેવા ખાસ પદો પર પણ કોન્ટ્રાક્ટ આધારિત ભરતી દ્વારા નિમણૂકો કરવામાં આવી રહી છે. રાજ્ય સચિવાલયમાં પણ અનેક પદો પર કોન્ટ્રાક્ટની શરતો પર કર્મચારીઓની ભરતી કરવામાં આવે છે. અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે હાલમાં કોન્ટ્રાક્ટ પર ભરતી બે રીતોથી થાય છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં વિભાગો સીધી નિમણૂકો કરે છે, જ્યારે અન્ય કિસ્સાઓમાં ભરતીની પ્રક્રિયા ખાનગી એજન્સીઓને સોંપવામાં આવે છે. સામાન્ય સરકારી ભરતીથી વિપરીત, હાલમાં કોન્ટ્રાક્ટ આધારિત ભરતીમાં SC, ST અને OBC ઉમેદવારો માટે આરક્ષણની કોઈ જોગવાઈ નથી.

એજન્સીઓએ આરક્ષણ લાગુ કરવું પડશે

ટીઓઆઈએ પોતાની રિપોર્ટમાં લખ્યું છે કે આ મામલા સાથે જોડાયેલા એક અધિકારીએ જણાવ્યું કે સરકાર કોન્ટ્રાક્ટ પર કામ કરતા કર્મચારીઓને પગાર તો આપી જ રહી છે. આવી સ્થિતિમાં એ જોવું યોગ્ય રહેશે કે શું આવી નિમણૂકોમાં પણ આરક્ષણ લાગુ કરી શકાય છે. જે વિકલ્પો પર વિચાર કરવામાં આવી રહ્યો છે, તેમાંનો એક છે કોન્ટ્રાક્ટ પર કર્મચારીઓની ભરતી કરતી એજન્સીઓ માટે બહાર પાડવામાં આવતા ટેન્ડરમાં આરક્ષણ સંબંધિત શરતોનો સમાવેશ કરવો. અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે આવી શરત હેઠળ એજન્સીઓને ભરતી કરતી વખતે આરક્ષણના નિયમોનું પાલન કરવું પડી શકે છે.

હાલમાં દેશભરમાં શું સ્થિતિ છે

સરકારી વિભાગો અને એજન્સીઓ દ્વારા કરવામાં આવતી આઉટસોર્સિંગ અને કોન્ટ્રાક્ટ આધારિત ભરતીમાં કર્ણાટક રાજ્યએ સૌથી પહેલા સ્પષ્ટ નિયમો અને કાનૂની સુધારા લાગુ કર્યા છે. ગુજરાતે હવે આગળ વધવાના સંકેતો આપ્યા છે, જ્યારે બીજી તરફ ઉત્તર પ્રદેશમાં હજુ આ મુદ્દે વિચારણા ચાલી રહી છે. બાકીના રાજ્યોની સ્થિતિ હજુ આ મુદ્દે ખૂબ સ્પષ્ટ નથી. ગુજરાતમાં આદિવાસી સમુદાયની મોટી વસ્તી છે. એટલું જ નહીં, ઓબીસી 50 ટકાથી વધુ છે.