આધુનિક સમયમાં સમગ્ર વિશ્વ અને ભારતમાં ડેટા સાયન્સ જાણકારની માંગ ખૂબ જ વધી છે અને ભવિષ્યમાં પણ તેમાં ખૂબ જ વધારો જોવા મળશે. તે માંગને પહોંચી વળવા માટે ઘણી બધી યુનિવર્સિટીઓએ પોતાના અભ્યાસક્રમમાં ડેટા સાયન્સનો સમાવેશ કરેલો છે. સાથે જ વિજ્ઞાન પ્રવાહ અને સામાન્ય પ્રવાહ આ બંને પ્રવાહના વિદ્યાર્થીઓ પણ હવેના સમયમાં ડેટા સાયન્સને ભણી શકે છે. વધુમાં ડેટા સાયન્સને આધારે જે સફળ પરિણામો પ્રાપ્ત થઈ રહ્યાં છે, તે જોતાં સમગ્ર વિશ્વમાં આગામી ૧૦ વર્ષમાં ડેટા સાયન્સ આધારિત ૧ કરોડથી વધુ જોબની જરૂરિયાત ઊભી થશે. તેમાં મુખ્ય 5 પ્રકારની જોબ પ્રોફાઈલ પ્રમુખ સ્થાન પર રહેશે. જેમ કે, ડેટા એન્જિનિયર, ડેટા એનાલિસ્ટ, ડેટા સાયન્ટિસ્ટ, મશીન લર્નિંગ એન્જિનિયર અને બિગ ડેટા એન્જિનિયર એવું અનુમાન અત્યારના સમયમાં લગાવી શકાય છે. તો, આપણે આજના સમયમાં ડેટા સાયન્સ અને તેનું મહત્વ તેમજ કારકિર્દી માટે તે કેટલું અગત્યનું છે તે બાબતે જાણીશું.
ડેટા સાયન્સ એટલે શું અને તેનું મહત્વ:
ડેટા સાયન્સ એક ચોક્કસ પ્રકારની પ્રક્રિયા મુજબ ડેટાને મેળવવો, તેના ઉપર ચોક્કસ પ્રકારની જરૂરિયાત અને વિચાર મુજબ પ્રક્રિયા કરવી અને પ્રક્રિયા બાદ તેનું યોગ્ય પૃથક્કરણ કરવું અને જે પરિણામ પ્રાપ્ત થાય તેને આધારે યોગ્ય નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયા પર આધારિત છે.
ડેટા સાયન્સ શું છે, તે સમજવા માટે આપણે એક ઉદાહરણ જોઈએ. એક બિઝનેસ કરનાર વ્યક્તિ પોતાના બિઝનેસનું એક પેજ (ફેસબુક પેજ, પ્રોફાઈલ અથવા વેબસાઈટ) બનાવે છે. તે પેજ પરથી સર્વિસ લેનાર, પેજ સાથે જોડાયેલ તેમજ અન્ય કોઈ પણ વ્યક્તિ પોતાના રિવ્યૂ આપે છે તેમજ પેજને લાઈક અથવા અનલાઇક પણ કરે છે. હવે બિઝનેસ કરનારી વ્યક્તિ પાસે એટલો પૂરતો સમય નથી હોતો કે એ દરેકે-દરેક રિવ્યૂ તેમજ કોમેન્ટને વાંચી શકે અને તેનો યોગ્ય રિપ્લાય આપી શકે. પરિણામે ડેટા સાઈન્ટીસ જે ધંધાકીય પેજ હોય છે, તેની ‘એપીઆઈ’ (એપ્લિકેશન પ્રોગ્રામ ઇન્ટરફેસ)નો ઉપયોગ કરીને એક પ્રોગ્રામ બનાવે છે. પરિણામે વેપારીના ધંધાકીય પેજ પરથી યોગ્ય રીતે ડેટાનો સાર કાઢી શકાય અને એક ચોક્કસ અલગોરિધમ – એટલે એક તર્ક કે વિચારની મદદથી ડેટા ઉપર પ્રોસેસિંગ કરાવીને એ નિર્ધારિત કરવામાં આવે છે કે કઈ કોમેન્ટ તેમજ રિવ્યૂ પોઝિટિવ છે તેમજ નેગેટિવ છે. ત્યારબાદ ડેટા વિઝ્યુલાઈઝેશન ટેફનિકની મદદથી તમે જે પ્રકારની કોમેન્ટ જોવા માંગો છો, તે પ્રકારની કોમેન્ટ તમારી સામે મૂકવામાં આવે છે. પરિણામે કોઈ પણ ધંધો કરનાર વ્યક્તિ પોતાના નિર્ધારિત સમયમાં કોમેન્ટને આધારે યોગ્ય નિર્ણય લઈ શકે અને પોતાના ધંધાને સફળતા અપાવી શકે. સાથે જ જે નેગેટિવ કોમેન્ટ આવેલી છે, તે નેગેટિવ કૉમેન્ટ પર કેવી રીતે વધુ સારી રીતે રિપ્લાય આપી, કૉમેન્ટ કરનાર વ્યક્તિનો વ્યવસાય પ્રત્યેનો અભિગમ બદલી શકાય તેના સંદર્ભે પણ વિચાર કરી શકાય છે. જે ડેટા સાયન્સને સમજવા માટે એક પ્રકારનું ઉન્નત ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે. ડેટા સાયન્સના અન્ય એક ઉદાહરણમાં તમે ઇન્ટરનેટ પર કોઈક વસ્તુ શોધો અને ત્યારબાદ અલગ અલગ માધ્યમ પર તમને એ જ વસ્તુની એક ચોક્કસ પ્રકારની એડ્સ સ્વરૂપે અથવા તો તેને સમકક્ષ વસ્તુની જાહેરાત અમુક ચોક્કસ દિવસ સુધી સ્ક્રીન પર પ્રદર્શિત થયા કરે છે. જેનો મોટાભાગના ઇન્ટરનેટ યૂઝર્સને અનુભવ થયેલો હશે જ. સાથે જ હવે વિશ્વ મોટા ડેટાના યુગમાં પ્રવેશી ચૂક્યું છે, તેથી ડેટાની સંગ્રહક્ષમતાની જરૂરિયાત પણ વધી છે. તેમજ ડેટા ઉપરની યોગ્ય પ્રક્રિયા તરફ સમગ્ર દુનિયાનું ધ્યાન કેન્દ્રિત થયું છે. સાથે જ ડેટા સાયન્સ એ કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તાનું પણ ભવિષ્ય છે, તેથી મારા મતે ડેટા સાયન્સ એ વ્યવસાયને એક સફળ ઊંચાઈ આપી શકે છે.
