ફાલ્ગુન મહિનો એ હિન્દુ કેલેન્ડરનો 12મો અને અંતિમ મહિનો છે. ફાલ્ગુન મહિનો મહાશિવરાત્રી, હોલિકા દહન, હોળી, ફાલ્ગુન અમાવસ્યા અને ફાલ્ગુન પૂર્ણિમા જેવા મહત્વપૂર્ણ ઉપવાસ અને તહેવારો ઉજવે છે. શિવભક્તો આખું વર્ષ મહાશિવરાત્રીની રાહ જુએ છે, જ્યારે દેશ અને દુનિયાભરના લોકો રંગોના તહેવાર હોળીની પણ રાહ જુએ છે. મથુરાની લઠ્ઠમાર હોળી તેની અનોખી શૈલી માટે વિશ્વભરમાં પ્રખ્યાત છે. ચાલો જાણીએ કે ફાલ્ગુન મહિનો ક્યારે શરૂ થાય છે. ફાલ્ગુનના ઉપવાસ અને તહેવારો કયા છે?
ફાલ્ગુન મહિનાની શરૂઆત
ફાલ્ગુન મહિનો કૃષ્ણ પક્ષ (અંધારા પખવાડિયા) ની પ્રતિપદા તિથિથી શરૂ થાય છે. દ્રુક પંચાંગ અનુસાર, ફાલ્ગુન કૃષ્ણ પ્રતિપદા તિથિ 2 ફેબ્રુઆરી, સોમવારના રોજ સવારે 3:38 વાગ્યે શરૂ થાય છે. આ તિથિ 3 ફેબ્રુઆરીએ સવારે ૧:૫૨ વાગ્યે સમાપ્ત થશે. તેથી, ઉદયતિથિના આધારે, ફાલ્ગુન મહિનો સોમવાર, 2 ફેબ્રુઆરીથી શરૂ થાય છે.
ફાગણ મહિનાનો અંત
કોઈપણ મહિનો પૂર્ણિમાના દિવસે સમાપ્ત થાય છે. કેલેન્ડર મુજબ, ફાલ્ગુન પૂર્ણિમા તિથિ 2 માર્ચે સાંજે 5:55 વાગ્યે શરૂ થાય છે અને 3 માર્ચે સાંજે 5:07 વાગ્યે સમાપ્ત થાય છે. ફાલ્ગુન પૂર્ણિમા 3 માર્ચ, મંગળવારના રોજ આવતી હોવાથી, ફાલ્ગુન મહિનો 3 માર્ચ, 2026 ના રોજ સમાપ્ત થશે.
ફાલ્ગુનના ઉપવાસ અને તહેવારો
- દ્વિજપ્રિયા સંકષ્ટી: 5 ફેબ્રુઆરી, ગુરુવાર
- યશોદા જયંતિ: 7 ફેબ્રુઆરી, શનિવાર
- ભાનુ સપ્તમી, શબરી જયંતિ: 8 ફેબ્રુઆરી, રવિવાર
- જાનકી જયંતિ, કાલાષ્ટમી: 9 ફેબ્રુઆરી, સોમવાર
- મહર્ષિ દયાનંદ સરસ્વતી જયંતિ: 12 ફેબ્રુઆરી, ગુરુવાર
- વિજયા એકાદશી, કુંભ સંક્રાંતિ: 13 ફેબ્રુઆરી, શુક્રવાર
- શનિ પ્રદોષ વ્રત, વિજયા એકાદશી પારણા: 14 ફેબ્રુઆરી, શનિવાર
- મહાશિવરાત્રી, ફાલ્ગુન માસિક શિવરાત્રી: 15 ફેબ્રુઆરી, રવિવાર
- દર્શ અમાવસ્યા, ફાલ્ગુન અમાવસ્યા, પ્રથમ ભૌમવતી અમાવસ્યા, સૂર્યગ્રહણ: 17 ફેબ્રુઆરી, મંગળવાર
- ફુલેરા દૂજ, રામકૃષ્ણ જયંતિ: 19 ફેબ્રુઆરી, ગુરુવાર
- ધુંધીરાજ ચતુર્થી: 21 ફેબ્રુઆરી, શનિવાર
- સ્કંદ ષષ્ઠી: 22 ફેબ્રુઆરી, રવિવાર
- હોલાષ્ટક શરૂ થાય છે: 24 ફેબ્રુઆરી, મંગળવાર
- અમલકી એકાદશી: 27 ફેબ્રુઆરી, શુક્રવાર
- અમલકી એકાદશી પારણા : 28 ફેબ્રુઆરી, શનિવાર
- રવિ પ્રદોષ વ્રતઃ 1 માર્ચ, રવિવાર
- ફાલ્ગુન પૂર્ણિમા વ્રતઃ 2 માર્ચ, સોમવાર
- હોલિકા દહન, ફાલ્ગુન પૂર્ણિમા, ચંદ્રગ્રહણ: 3 માર્ચ, મંગળવાર
- હોળી: 4 માર્ચ, બુધવાર
