ભારતીય મૂળના વૈજ્ઞાનિક અમિત ક્ષત્રિય – જેમને બાળપણમાં હ્યુસ્ટનમાં રોકેટ લોન્ચ જોતી વખતે અવકાશ પ્રત્યે આકર્ષણ થયું હતું – આજે નાસામાં ટોચના પદ પર પહોંચી ગયા છે. નાસાના એસોસિયેટ એડમિનિસ્ટ્રેટર તરીકે, તેઓ એજન્સીના સૌથી વરિષ્ઠ નાગરિક અધિકારી તરીકે સેવા આપે છે અને એડમિનિસ્ટ્રેટર જેરેડ આઇઝેકમેનના મુખ્ય સલાહકાર તરીકે મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે.
નાસાએ આર્ટેમિસ 2 મિશનની સફળતાની જાહેરાત કરવા માટે એક પ્રેસ કોન્ફરન્સનું આયોજન કર્યું હતું. આ કાર્યક્રમ દરમિયાન, અમિત ક્ષત્રિયને મંચ પર હાજર ટોચના પાંચ અધિકારીઓમાં પ્રથમ બોલવાની તક આપવામાં આવી હતી. ભારતીય મૂળના વૈજ્ઞાનિકને આવી મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકામાં જોઈને ભારતીયોમાં ગર્વની લાગણી સ્પષ્ટ થઈ ગઈ હતી.
ક્ષત્રિયનું બાળપણ કેવું હતું?
વિસ્કોન્સિનમાં જન્મેલા, ક્ષત્રિય ભારતીય ઇમિગ્રન્ટ માતાપિતાના પુત્ર છે. તેમણે કેલિફોર્નિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી (કેલટેક) માંથી ગણિતમાં સ્નાતકની ડિગ્રી અને ઓસ્ટિન ખાતે યુનિવર્સિટી ઓફ ટેક્સાસમાંથી માસ્ટર ડિગ્રી મેળવી છે. જોકે, તેમણે તેમનું બાળપણ હ્યુસ્ટન નજીક કેટી શહેરમાં વિતાવ્યું – એક એવી જગ્યા જ્યાં તેઓ પોતાનું સાચું ઘર માને છે.
અવકાશમાં તેમનો રસ કેવી રીતે જાગ્યો?
નાસાના જોહ્ન્સન સ્પેસ સેન્ટર પાસે ઉછર્યા પછી, તેમણે અસંખ્ય અવકાશ પ્રક્ષેપણો જોયા, એક એવો અનુભવ જેણે આખરે તેમની કારકિર્દીનો માર્ગ નક્કી કર્યો. અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યા પછી, તેમણે તેલ અને ગેસ તેમજ તબીબી ક્ષેત્રોમાં કામ કર્યું; જોકે, 2003 માં યુનાઇટેડ સ્પેસ એલાયન્સમાં જોડાયા ત્યારે તેમણે અવકાશ ક્ષેત્રમાં પ્રવેશ કર્યો.
નાસામાં એક મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા
ક્ષત્રિયે નાસામાં સોફ્ટવેર એન્જિનિયર, રોબોટિક્સ એન્જિનિયર અને સ્પેસક્રાફ્ટ ઓપરેટર સહિત અનેક મુખ્ય હોદ્દાઓ પર સેવા આપી હતી. તેમણે ઇન્ટરનેશનલ સ્પેસ સ્ટેશન (ISS) ના રોબોટિક એસેમ્બલીમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું હતું. ૨૦૧૪ થી ૨૦૧૭ સુધી, તેમણે સ્પેસ સ્ટેશન ફ્લાઇટ ડિરેક્ટર તરીકે સેવા આપી, જેમાં તેમણે વૈશ્વિક ટીમોનું નેતૃત્વ કર્યું.
ત્યારબાદ, ૨૦૧૭ થી ૨૦૨૧ સુધી, તેમણે ISS વ્હીકલ ઓફિસના ડેપ્યુટી અને એક્ટિંગ મેનેજર તરીકે સેવા આપી, જ્યાં તેમણે એન્જિનિયરિંગ, લોજિસ્ટિક્સ અને હાર્ડવેર પ્રોગ્રામ્સનું નિરીક્ષણ કર્યું. ૨૦૨૧ માં, તેમને નાસા હેડક્વાર્ટર ખાતે એક્સપ્લોરેશન સિસ્ટમ્સ ડેવલપમેન્ટ મિશન ડિરેક્ટોરેટમાં નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા, જ્યાં તેમણે આર્ટેમિસ I મિશનના ભાગ રૂપે માનવ-રેટેડ અવકાશયાનને ચંદ્ર પર પરત કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી.
મંગળ મિશનમાં સંડોવણી
તેમણે “ચંદ્રથી મંગળ” કાર્યક્રમ માટે ડેપ્યુટી એસોસિયેટ એડમિનિસ્ટ્રેટર તરીકે પણ સેવા આપી, જે ચંદ્ર પર લાંબા ગાળાની માનવ હાજરી સ્થાપિત કરવા અને ભવિષ્યના આંતરગ્રહીય મિશન માટે પાયો નાખવાના હેતુથી એક પહેલ છે. ગયા વર્ષે સપ્ટેમ્બરમાં, તેમને નાસા એસોસિયેટ એડમિનિસ્ટ્રેટર તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા.
અસંખ્ય સન્માનો મેળવનાર
તેમના અસાધારણ નેતૃત્વ માટે, તેમને નાસા આઉટસ્ટેન્ડિંગ લીડરશીપ મેડલથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે. વધુમાં, તેમને “સિલ્વર સ્નૂપી” એવોર્ડ મળ્યો – જે અવકાશયાત્રી ઉડાન સલામતીમાં યોગદાન બદલ આપવામાં આવે છે.
