આજે મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભા ચૂંટણીના પરિણામ આવી રહ્યા છે. પ્રારંભિક તબક્કામાં, ભાજપની આગેવાની હેઠળની મહાયુતિ પરિણામોમાં ઘણી આગળ દેખાઈ રહી છે જ્યારે મહાવિકાસ અઘાડી ઘણી પાછળ છે. MVAમાં કોંગ્રેસ, શિવસેના (UBT) અને NCP (SP) જેવા પક્ષોનો સમાવેશ થાય છે. ચૂંટણી પહેલા, મહાયુતિ સરકારે મહિલાઓ માટે શરૂ કરેલી મુખ્યમંત્રી – મારી લાડકી બહેન યોજનાને ‘ગેમ ચેન્જર’ ગણાવી હતી અને સમગ્ર પ્રચારમાં તેને એક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો બનાવ્યો હતો. આ યોજના મહાયુતિ અને એમવીએ માટે એ અર્થમાં પણ મહત્વની હતી કે બંનેએ તેમના ચૂંટણી ઢંઢેરામાં આ યોજનાનો સમાવેશ કર્યો હતો. શાસક પક્ષના નેતાઓએ મહારાષ્ટ્રના પરિણામોનું શ્રેય લાડકી બહેન યોજનાને આપ્યું છે.
ચાલો જાણીએ શું છે માઝી લાડકી બહેન યોજના? કઈ મહિલાઓ યોજના માટે પાત્ર છે? કેટલી મહિલાઓને આ યોજનાનો લાભ મળ્યો? માજી લાડકી બહેમ યોજના ચૂંટણીમાં કેવી રીતે મુદ્દો બની? મતદાનમાં તેની અસર કેવી જોવા મળી?
માજી લાડકી બહેન યોજના શું છે જે ‘ગેમચેન્જર’ બની?
મહારાષ્ટ્ર સરકારે 28 જૂન 2024ના રોજ ‘મુખ્યમંત્રી મારી લાડકી બહેન’ યોજના શરૂ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. આ યોજના દ્વારા, મહારાષ્ટ્રમાં 21 થી 65 વર્ષની વયની લાયક મહિલાઓને 1,500 રૂપિયાની નાણાકીય સહાય આપવામાં આવે છે. આ યોજનાનો લાભ DBT દ્વારા મહિલાઓને તેમના ખાતામાં સીધો આપવામાં આવી રહ્યો છે. સરકારનું કહેવું છે કે આ યોજના રાજ્યમાં મહિલાઓની આર્થિક સ્વતંત્રતા સુધારવા, તેમના સ્વાસ્થ્ય અને પોષણમાં સુધારો કરવા અને પરિવારમાં તેમની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકાને મજબૂત કરવા માટે શરૂ કરવામાં આવી હતી.
કઈ કઈ મહિલાઓને યોજનાનો લાભ મળ્યો?
1. લાભાર્થી મહારાષ્ટ્ર રાજ્યનો રહેવાસી હોવો જોઈએ.
2. રાજ્યમાં પરિણીત, વિધવા, છૂટાછેડા લીધેલ, ત્યજી દેવાયેલી અને નિરાધાર મહિલાઓ અને પરિવારમાં માત્ર એક અપરિણીત મહિલા.
3. લઘુત્તમ વય 21 વર્ષ અને મહત્તમ વય 65 વર્ષ પૂર્ણ થાય ત્યાં સુધી.
4. લાભાર્થી પાસે આધાર લિંક સાથે તેનું બેંક ખાતું હોવું આવશ્યક છે.
5. લાભાર્થી પરિવારની વાર્ષિક આવક રૂ. 2.50 લાખથી વધુ ન હોવી જોઈએ.
કેટલી મહિલાઓ આ યોજનાના લાભાર્થી બની?
માઝી લાડકી બહીન યોજનાના પોર્ટલ પર ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર, આ યોજના માટે કુલ 1.12 કરોડ અરજીઓ મળી હતી. પોર્ટલ પર સ્વીકૃત અરજીઓની કુલ સંખ્યા 1.06 કરોડ છે. દરમિયાન, મહારાષ્ટ્રના મહિલા અને બાળ વિકાસ પ્રધાન અદિતિ તટકરેએ જણાવ્યું હતું કે મુખ્ય પ્રધાન મારી લાડકી બહુન યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય 2.34 કરોડ પાત્ર મહિલાઓને નાણાકીય લાભ આપવાનો છે.
રક્ષાબંધન પર શરૂ કરાયેલી આ યોજનાને સરકાર દ્વારા મહારાષ્ટ્રના પૂરક બજેટમાં સામેલ કરવામાં આવી છે. આ યોજના માટે રાજ્યની તિજોરીમાંથી વાર્ષિક રૂ. 46,000 કરોડની ફાળવણીની જરૂર પડશે. મહારાષ્ટ્ર સરકારે આ યોજના હેઠળ દિવાળી બોનસ 2024ની પણ જાહેરાત કરી હતી. લાયક મહિલાઓને લાડકી બહેન યોજના દિવાળી બોનસ 2024 પહેલ દ્વારા ચોથા અને પાંચમા હપ્તાની ચુકવણી તરીકે તેમના બેંક ખાતામાં સીધા રૂ. 3,000 જમા કરવામાં આવ્યા હતા.
ચૂંટણીમાં લાડકી બહેન યોજના કેવી રીતે મુદ્દો બની?
શાસક મહાયુતિએ લાડકી બહિંન યોજનાને ચૂંટણીનો મુદ્દો બનાવ્યો અને પ્રચાર દરમિયાન તેનો પ્રચાર કર્યો. મુખ્યમંત્રી એકનાથ શિંદેએ ચૂંટણી પ્રચારમાં કહ્યું કે આ યોજના ચૂંટણીમાં સરકાર માટે ગેમ ચેન્જર સાબિત થશે. વિધાનસભા ચૂંટણી માટે જાહેર કરવામાં આવેલા મેનિફેસ્ટોમાં મહાયુતિએ લાડકી બ્રાહ્મણ યોજના હેઠળ મહિલાઓને દર મહિને 2,100 રૂપિયા આપવાનું વચન આપ્યું હતું. તે જ સમયે, મહાવિકાસ આઘાડી (MVA) એ પણ તેના ચૂંટણી ઢંઢેરામાં ‘મહારાષ્ટ્રનામા’માં મુખ્યત્વે પાંચ ગેરંટી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું હતું. આ મેનિફેસ્ટોમાં મહિલાઓને દર મહિને 3,000 રૂપિયા આપવાનું વચન આપવામાં આવ્યું હતું.
