આ નિર્ણય સંબંધિત તમામ અપડેટ્સ તમે અહીં જોઈ શકો છો:
સ્પેશિયલ NIA કોર્ટે માલેગાંવ બ્લાસ્ટ કેસમાં તમામ આરોપીઓને નિર્દોષ જાહેર કરતા કહ્યું કે આતંકવાદનો કોઈ ધર્મ હોતો નથી, કારણ કે કોઈ પણ ધર્મ હિંસાની મંજૂરી આપતો નથી. ચુકાદામાં કહેવામાં આવ્યું છે કે મૃતકોના પરિવારોને 2 લાખ રૂપિયા અને ઘાયલોને 50 હજાર રૂપિયાનું વળતર આપવામાં આવશે.
-કોર્ટે તમામ સાત આરોપીઓને નિર્દોષ જાહેર કર્યા હતા. કોર્ટે કહ્યું કે ‘કોઈ પણ પુરાવા વિશ્વસનીય નથી.’
-કોર્ટે સ્વીકાર્યું કે આ ઘટના સમાજ વિરુદ્ધ ગંભીર અપરાધ છે, પરંતુ કાયદાને સજા આપવા માટે માત્ર નૈતિક આધાર જ નહીં પરંતુ મજબૂત પુરાવાની જરૂર છે. કોર્ટે કહ્યું કે આરોપીઓ વિરુદ્ધ કોઈ વિશ્વસનીય અને નક્કર પુરાવા મળ્યા નથી, તેથી તમામને નિર્દોષ જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. જો પોલીસ ઈચ્છે તો વોન્ટેડ આરોપીઓ સામે અલગથી ચાર્જશીટ દાખલ કરી શકે છે. નિર્દોષ જાહેર કરાયેલા તમામ આરોપીઓને કોર્ટના આદેશ (કોપી) આપવામાં આવશે.
-કોર્ટે સ્પષ્ટ કહ્યું કે, ‘પ્રોસિક્યુશન એવા કોઈ નક્કર પુરાવા આપી શક્યું ન હતું જેને કાયદાકીય રીતે સાચો ગણી શકાય. જે સાક્ષીઓ પર ભરોસો હતો તેમની જુબાની પણ નબળી નીકળી. ફક્ત વાર્તા કે વિચાર બનાવવો પૂરતો નથી, સજા માટે નક્કર પુરાવા જરૂરી છે. કોર્ટ પુરાવા પર ભરોસો રાખી શકતી નથી. ગંભીર શંકા છે પરંતુ પ્રોસિક્યુશન માત્ર શંકાના આધારે કેસ આગળ વધારી શકતું નથી.’
-કોર્ટે કહ્યું, ‘MCOCA કાયદાને સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા પહેલા જ ખોટો જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો, તેથી તેને કેસમાંથી હટાવી દેવામાં આવ્યો. ગૃહ વિભાગ (ACS હોમ) દ્વારા UAPA કાયદો લાગુ કરવા માટે આપવામાં આવેલી મંજૂરી યોગ્ય તપાસ વિના આપવામાં આવી હતી.’
તેથી, કેસમાં UAPAની કલમો પણ લાગુ પડતી નથી. ‘અભિનવ ભારત’ સંગઠનના નાણાંનો ઉપયોગ કોઈપણ આતંકવાદી પ્રવૃત્તિમાં થયો હોવાનું સાબિત થઈ શક્યું નથી.
-કોર્ટે કહ્યું, ‘મહત્વપૂર્ણ સાક્ષીઓએ ફરિયાદ પક્ષને ટેકો આપ્યો ન હતો. ફરિયાદ પક્ષ કાવતરાની બેઠકો સાબિત કરવામાં નિષ્ફળ ગયો છે.’
-કોર્ટે કહ્યું, ‘સ્થળ પંચનામામાં ખામીઓ હતી. ડમ્પ ડેટા ઉપલબ્ધ નહોતો. સ્થળ પર બેરિકેડિંગ નહોતું તેથી કોઈ નિર્ણાયક નિષ્કર્ષ કાઢી શકાયો નથી. વાહનનો ચેસીસ નંબર ભૂંસી નાખવામાં આવ્યો હતો અને પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવ્યો ન હતો, તેથી મોટરસાયકલ સાધ્વી પ્રજ્ઞાની હતી તે અંગે કોઈ નક્કર પુરાવા નથી.
-કોર્ટે કહ્યું, ‘કેટલાક મેડિકલ સર્ટિફિકેટ ગેરકાયદે ડોક્ટર્સ દ્વારા આપવામાં આવ્યા છે, જેને સાબિત કરવાની જરૂર છે. પુજારી RDX લાવ્યા હતા કે બોમ્બ ભેગા કર્યા હતા તે સાબિત કરવા માટે કોઈ પુરાવા ઉપલબ્ધ નથી. બોમ્બ સાથે મોટરસાયકલ કોણે પાર્ક કરી હતી તે પણ સ્પષ્ટ નથી, જ્યારે રમઝાનને કારણે વિસ્તાર પહેલાથી જ સીલ કરી દેવામાં આવ્યો હતો. ઘટના પછીની પરિસ્થિતિમાં – કોણે પથ્થરમારો કર્યો, કોણે નુકસાન કર્યું, પોલીસની બંદૂકો છીનવી લેવાની ઘટનાઓ – આ અંગે કોઈ સ્પષ્ટ પુરાવા નથી.
-ખાસ ન્યાયાધીશ લાહોટીએ ચુકાદો સંભળાવતા કહ્યું, ‘કેટલાક આરોપોને કોર્ટે ફગાવી દીધા છે, જ્યારે કેટલાક સ્વીકાર્યા છે. બચાવ પક્ષની દલીલ કે ATSનું કાલાચોકી કાર્યાલય પોલીસ સ્ટેશન નથી, તેને કોર્ટે ફગાવી દીધી છે. કોર્ટ એવા નિષ્કર્ષ પર આવી છે કે બોમ્બ મોટરસાઇકલની બહાર મૂકવામાં આવ્યો હતો, અંદર નહીં.’
– જજે ચુકાદો વાંચવાનું શરૂ કરી દીધું છે.
-જજ કોર્ટરૂમમાં પહોંચી ગયા છે અને ટૂંક સમયમાં ચુકાદો વાંચશે. તમામ આરોપીઓ પણ કોર્ટમાં હાજર છે.
-માહિતી અનુસાર સાધ્વી પ્રજ્ઞા સહિત તમામ આરોપીઓ ચુકાદા પહેલા કોર્ટમાં પહોંચી ગયા છે.
માલેગાંવ બ્લાસ્ટ કેસમાં શું થયું?
બ્લાસ્ટ અને પ્રાથમિક તપાસ
29 સપ્ટેમ્બર 2008ના રોજ, માલેગાંવના ભીક્કુ ચોક ખાતે ટુ-વ્હીલરમાં બોમ્બ વિસ્ફોટ થયો હતો, જેમાં 6 લોકો માર્યા ગયા હતા અને 101 ઘાયલ થયા હતા. મૃતકોમાં ફરહીન ઉર્ફે શગુફ્તા શેખ લિયાકત, શેખ મુશ્તાક યુસુફ, શેખ રફીક મુસ્તફા, ઈરફાન ઝિયાઉલ્લા ખાન, સૈયદ અઝહર સૈયદ નિસાર અને હારૂન શાહ મોહમ્મદ શાહનો સમાવેશ થાય છે.
શરૂઆતમાં સ્થાનિક પોલીસ દ્વારા એફઆઈઆર નોંધવામાં આવી હતી, પરંતુ બાદમાં આ કેસ એન્ટી ટેરરિઝમ સ્ક્વોડ (ATS)ને સોંપવામાં આવ્યો હતો. ATSએ દાવો કર્યો હતો કે ‘અભિનવ ભારત’ નામનું સંગઠન 2003થી એક સંગઠિત ગુનાખોરી ગેંગની જેમ કામ કરી રહ્યું હતું. ATS એ તેની ચાર્જશીટમાં પ્રજ્ઞા સિંહ ઠાકુર, કર્નલ પુરોહિત, ઉપાધ્યાય સહિત કુલ 16 લોકોને આરોપી બનાવ્યા છે.
પહેલો સંકેત એક LML ફ્રીડમ મોટરસાઇકલ પરથી મળ્યો, જેનો નંબર (MH-15-P-4572) નકલી હતો અને તેના એન્જિન-ચેસિસ નંબર સાથે છેડછાડ કરવામાં આવી હતી. ફોરેન્સિક તપાસ બાદ તેનો અસલી નંબર GJ-05-BR-1920 હોવાનું જાણવા મળ્યું હતું, જે પ્રજ્ઞા સિંહ ઠાકુરના નામે નોંધાયેલ હતું.
૨૩ ઓક્ટોબર ૨૦૦૮ ના રોજ, પ્રજ્ઞા ઠાકુર, શિવનારાયણ કલસાંગરા અને શ્યામ ભવરલાલ શૌની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. નવેમ્બર 2008 સુધીમાં, 11 ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને MCOCA (મહારાષ્ટ્ર કંટ્રોલ ઓફ ઓર્ગેનાઈઝ્ડ ક્રાઈમ એક્ટ) લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો.
કાવતરું અને આરોપો
ફરિયાદ પક્ષના મતે, કર્નલ પુરોહિત કાશ્મીરથી RDX લાવ્યા હતા અને મહારાષ્ટ્રમાં તેમના ઘરમાં છુપાવી દીધા હતા. આ બોમ્બ દેવલાલી કેન્ટોનમેન્ટ વિસ્તારમાં સ્થિત સુધાકર ચતુર્વેદીના ઘરમાં તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો. ATSએ દાવો કર્યો હતો કે મોટરસાઇકલ બોમ્બ પ્રવીણ તકલાકી, રામજી કાલસાંગરા અને સંદીપ ડાંગે દ્વારા લગાવવામાં આવ્યો હતો અને તે બધા એક મોટા ષડયંત્ર હેઠળ કામ કરી રહ્યા હતા.
માલેગાંવ, મુસ્લિમ પ્રભુત્વ ધરાવતો વિસ્તાર, રમઝાન પહેલા કોમી અશાંતિ ફેલાવવા માટે પસંદ કરવામાં આવ્યો હતો. પહેલી ચાર્જશીટ જાન્યુઆરી 2009 માં દાખલ કરવામાં આવી હતી, જેમાં 11 આરોપીઓ અને 3 વોન્ટેડ હતા. ઇલેક્ટ્રોનિક પુરાવામાં સુધાકર ધર દ્વિવેદીના લેપટોપમાંથી રેકોર્ડિંગ, અવાજના નમૂના વગેરેનો સમાવેશ થતો હતો.
ફેબ્રુઆરી 2011માં તક્કલ્કીની ધરપકડ બાદ પૂરક ચાર્જશીટ દાખલ કરવામાં આવી હતી. તપાસ મુજબ, ષડયંત્રની શરૂઆત જાન્યુઆરી 2008માં ફરીદાબાદ, ભોપાલ અને નાસિકમાં યોજાયેલી બેઠકોથી થઈ હતી, જ્યાં પોતાના બંધારણ અને ધ્વજ સાથે ‘હિંદુ રાષ્ટ્ર – આર્યાવર્ત’ બનાવવાની યોજના બનાવવામાં આવી હતી.
NIA ને કેસ ટ્રાન્સફર અને કાયદાકીય ફેરફારો
2011માં, નેશનલ ઇન્વેસ્ટિગેશન એજન્સી (NIA) એ આ કેસનો કબજો સંભાળ્યો અને ટ્રાયલ પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવી. 13 મે 2016ના રોજ, એનઆઈએએ પૂરક ચાર્જશીટ દાખલ કરી હતી જેમાં તેમણે MCOCAના વિભાગોને કાઢી નાખ્યા હતા, એમ કહીને કે ATS દ્વારા કાયદાનો ઉપયોગ શંકાસ્પદ છે.
NIAએ એવો પણ આરોપ લગાવ્યો હતો કે ATSએ ખોટા પુરાવાઓ બનાવ્યા અને બળજબરી પૂર્વક પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કર્યો. એજન્સીએ ઘણા સાક્ષીઓના નિવેદનો ફરીથી રેકોર્ડ કર્યા, જે અગાઉ ATSને આપવામાં આવેલા નિવેદનોથી વિરોધાભાસી હતા. NIAએ એમ પણ કહ્યું હતું કે ATSએ સાક્ષીઓને ધમકાવવા અને ધમકાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.
27 ડિસેમ્બર 2017 ના રોજ, ટ્રાયલ કોર્ટે સ્વીકાર્યું કે MCOCA લાગુ નથી પરંતુ પ્રજ્ઞા ઠાકુર અને અન્ય 6 આરોપીઓને મુક્ત કરવાનો ઇનકાર કર્યો. તેમને UAPA, IPC અને વિસ્ફોટક પદાર્થો અધિનિયમ હેઠળ ટ્રાયલનો સામનો કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો. પુરાવાના અભાવે ત્રણ આરોપીઓને નિર્દોષ જાહેર કરવામાં આવ્યા.
સુનાવણી અને સાક્ષીઓ
ડિસેમ્બર 2018 માં ટ્રાયલ શરૂ થઈ હતી. એક આરોપીએ વિસ્ફોટની ઘટના પર જ સવાલ ઉઠાવ્યા હતા, જેના કારણે માલેગાંવના ઘણા ઘાયલ લોકોને મુંબઈ જઈને જુબાની આપવાની ફરજ પડી હતી. ફરિયાદ પક્ષે કુલ 323 સાક્ષીઓની તપાસ કરી હતી અને કોલ ડેટા રેકોર્ડ્સ અને વૉઇસ સેમ્પલ જેવા ટેકનિકલ પુરાવા ટાંક્યા હતા.
26 સાક્ષીઓ કોર્ટમાં જુબાની આપવાનો વારો આવે તે પહેલા જ મૃત્યુ પામ્યા હતા, જ્યારે 39 સાક્ષીઓ વિરોધી બન્યા હતા. તે જ સમયે, 282 સાક્ષીઓએ ફરિયાદ પક્ષને ટેકો આપ્યો. ફરિયાદ પક્ષે તેના મૂળ સાક્ષીઓની યાદીમાંથી 41 સાક્ષીઓને પણ દૂર કર્યા હતા.
કેટલાક આરોપીઓ ખાસ કરીને પ્રજ્ઞા ઠાકુરે એટીએસ પર કસ્ટડીમાં ટોર્ચર કરવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. લાંબી સુનાવણી બાદ 19 એપ્રિલ, 2025ના રોજ સ્પેશિયલ જજ એ.કે. લાહોટીની કોર્ટે ચુકાદો અનામત રાખ્યો હતો, જે આજે જાહેર કરવામાં આવ્યો છે.
