ઓપરેશન સિંદૂર એ સાબિત કરી દીધું છે કે બ્રહ્મોસ સુપરસોનિક ક્રૂઝ મિસાઈલને ચીન અને પાકિસ્તાનની હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીઓ દ્વારા રોકી શકાશે નહીં. હવે જરા વિચારો, જો સુપરસોનિક સ્પીડ બ્રહ્મોસ મિસાઈલ પાકિસ્તાનમાં આટલો વિનાશ કરી શકે છે તો હાઈપરસોનિક સ્પીડ બ્રહ્મોસ મિસાઈલ શું કરી શકે છે. મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, બ્રહ્મોસ-2K હાઇપરસોનિક ક્રૂઝ મિસાઇલ પ્રોગ્રામને ફરીથી શરૂ કરવા અંગે ભારત અને રશિયા વચ્ચે એક મોટી સમજૂતી થઈ શકે છે.
અહેવાલો અનુસાર, રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન જ્યારે ભારતની મુલાકાતે આવશે ત્યારે બંને દેશો વચ્ચે મોટો કરાર થઈ શકે છે. તમને જણાવી દઈએ કે બ્રહ્મોસ-2કેને હાલની બ્રહ્મોસ સુપરસોનિક ક્રૂઝ મિસાઈલની નેક્સ્ટ જનરેશન માનવામાં આવે છે અને તેમાં હાઇપરસોનિક સ્પીડ હશે. તે રશિયાની ઝિર્કોન (3M22 Zircon) મિસાઈલની ટેક્નોલોજી પર આધારિત હશે.
રિપોર્ટ અનુસાર, બ્રહ્મોસ-2Kમાં સ્ક્રેમજેટ એન્જિનનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે અને તે પરમાણુ હથિયાર લઈ જઈ શકે છે. એટલે કે બ્રહ્મોસ-2K એક ન્યુક્લિયર મિસાઈલ હશે, જેની સ્પીડ 7-8 Mach હોઈ શકે છે અને તેની રેન્જ 1500 કિલોમીટર હોવાનું કહેવાય છે. તમને જણાવી દઈએ કે બ્રહ્મોસ-2K પ્રોગ્રામ બનાવવાની દરખાસ્ત લગભગ 10 વર્ષ પહેલા કરવામાં આવી હતી અને આ પ્રોજેક્ટ ભારતના DRDO અને રશિયન NPO Mashinostroyeniya વચ્ચે સંયુક્ત સાહસ છે. પરંતુ હવે જ્યારે બ્રહ્મોસ પાકિસ્તાન સામે અત્યંત સફળ રહ્યું છે ત્યારે આ કાર્યક્રમને ફરીથી શરૂ કરવાના પ્રયાસો હાથ ધરવામાં આવ્યા છે.
કેટલી ખતરનાક હશે બ્રહ્મોસ-2કે મિસાઈલ?
બ્રહ્મોસ-2K મિસાઈલ દુનિયાની સૌથી ખતરનાક મિસાઈલોમાંથી એક હશે અને કદાચ અત્યાર સુધી એવી કોઈ એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ નથી કે જે તેને અટકાવી શકે. ચીન બ્રહ્મોસ મિસાઈલનો મુકાબલો કરવા માટે એર ડિફેન્સ બનાવવાનો સતત પ્રયાસ કરી રહ્યું છે, પરંતુ તે અત્યાર સુધી નિષ્ફળ રહ્યું છે. સંરક્ષણ નિષ્ણાતોના મતે, તે સૌથી અદ્યતન સ્ક્રેમજેટ ટેક્નોલોજીથી સજ્જ હશે, જેનો અર્થ છે કે જ્યાં સુધી તે લક્ષ્યને સ્પર્શે નહીં ત્યાં સુધી તેની ઝડપ હાઇપરસોનિક હશે. વાતાવરણીય દબાણને કારણે તેની ગતિ ઓછી થશે નહીં. હાલની બ્રહ્મોસ મિસાઈલની ઝડપ 3.5 Mach અને 800 કિલોમીટરની રેન્જ છે. ભારતે તેને એરફોર્સ અને નેવીમાં તૈનાત કરી છે. આ ઉપરાંત, બ્રહ્મોસને સેનામાં પણ તૈનાત કરવામાં આવ્યું છે. બ્રહ્મોસ-2કે, જેને બ્રહ્મોસ માર્ક-II અથવા બ્રહ્મોસ-II પણ કહેવામાં આવે છે, તે ખૂબ જ ઓછી રડાર સિગ્નેચર અને અદ્યતન દાવપેચ ક્ષમતા ધરાવશે, જેનાથી તેને અટકાવવાનું લગભગ અશક્ય બની જશે.
આ વર્ષે એપ્રિલમાં, DRDOએ સ્વદેશી સ્ક્રેમજેટ એન્જિનનું 1,000-સેકન્ડનું સફળ પરીક્ષણ કર્યું હતું, જેણે BrahMos-2K ને નવું જીવન આપ્યું હતું. DRDOના ભૂતપૂર્વ મહાનિર્દેશક ડૉ. સુધીર કુમાર મિશ્રાએ કહ્યું હતું કે ભારતમાં વિકસિત આ સ્ક્રેમજેટ એન્જિનને બ્રહ્મોસ-2Kમાં સામેલ કરી શકાય છે, જે રશિયા પર નિર્ભરતા ઘટાડશે. જો કે મિસાઈલની ડિઝાઈન રશિયન ઝિર્કોન મિસાઈલ પર આધારિત હશે, ભારત તેને હાઈબ્રિડ સિસ્ટમ બનાવવા માટે પોતાની મિસાઈલ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરશે. ભારત એવા સમયે બ્રહ્મોસ-2કે પ્રોગ્રામ શરૂ કરી રહ્યું છે જ્યારે વિશ્વના ઘણા દેશો હાઇપરસોનિક મિસાઇલ બનાવવા માટે સખત મહેનત કરી રહ્યા છે, પરંતુ માત્ર ચીન અને રશિયાને જ સફળતા મળી છે. અમેરિકાનો હાઇપરસોનિક મિસાઇલ પ્રોગ્રામ ઓછામાં ઓછા ત્રણ વખત નિષ્ફળ ગયો છે, પરંતુ ભારત હાઇપરસોનિક મિસાઇલ બનાવવાની ખૂબ નજીક પહોંચી ગયું છે.
બ્રહ્મોસ-2K મિસાઈલ ક્યારે વિકસિત થશે?
રિપોર્ટ અનુસાર, બ્રહ્મોસ-2K મિસાઈલના બે વેરિઅન્ટ બનાવવાની યોજના પર કામ કરવામાં આવી રહ્યું છે. તેનું પહેલું વેરિઅન્ટ, જેની ઝડપ હાઇપરસોનિક સ્પીડની નજીક હશે, તે આવતા વર્ષના અંત સુધીમાં તૈયાર થઈ જશે અને બીજું વેરિઅન્ટ, જે સંપૂર્ણપણે સ્ક્રેમજેટ પર આધારિત હશે, તેને 2027 સુધીમાં વિકસાવવામાં આવશે. ભારત અને રશિયા મિસાઈલ ટેક્નોલોજીમાં ખૂબ જ અદ્યતન હોવાથી તેમને મિસાઈલ બનાવવામાં વધુ સમય નથી લાગતો. નવભારત ટાઈમ્સ સાથે વાત કરતા, દિલ્હી ડિફેન્સ રિવ્યુ ડાયરેક્ટર સૌરવ ઝાએ કહ્યું કે ભારતે મિસાઈલ વિકસાવવા માટે શરૂઆતથી જ કામ કર્યું છે અને તેની પોતાની ઈકો-સિસ્ટમ બનાવી છે. ભારત પાસે મિસાઈલના પરીક્ષણ માટે અદ્યતન સુવિધાઓ છે, તેથી જ ભારત મિસાઈલ નિર્માણમાં વિશ્વના ટોચના દેશોમાં સામેલ છે.
