જો કોઈ ગ્રાહકે PAN આપ્યા વિના બેંક ખાતું ખોલાવ્યું હોય, તો તેના પર ટૂંક સમયમાં કડક દેખરેખ રાખવામાં આવી શકે છે. વેરિફિકેશન પ્રક્રિયાને પણ કડક બનાવમાં આવશે. ઇન્ડિયન બેંક્સ એસોસિએશન એ આરબીઆઈ અને સરકારને આ પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે.
રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, પરમેનન્ટ એકાઉન્ટ નંબર (PAN)ની ગેરહાજરીમાં વોટર આઈડી કાર્ડ અને ફોર્મ 60નો ઉપયોગ કરીને ખોલવામાં આવેલા બેંક એકાઉન્ટ માટે વેરિફિકેશન પ્રક્રિયાના ધોરણો વધુ કડક હોવા જોઈએ. આવા ખાતાઓની ચકાસણી માટે ચૂંટણી પંચના ડેટાનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ.
ઉપરાંત, આવા ખાતાઓ પરના વ્યવહારોની સંખ્યા પણ મર્યાદિત હોવી જોઈએ. રિપોર્ટ સૂચવે છે કે અઈં અને મશીન લર્નિંગને ટ્રાન્ઝેક્શન મોનિટરિંગ સિસ્ટમ્સમાં એકીકૃત કરી શકાય છે. આનાથી ગેરકાયદેસર લેવડદેવડ સાથે સંકળાયેલા ખાતાઓ (મ્યુલ ખાતાઓ)ને ઓળખવામાં સરળતા રહેશે.
મ્યુલ(ડમી) એકાઉન્ટ્સ શું છે?
આ એવા બેંક ખાતા છે, જે ગેરકાયદેસર ગતિવિધિઓથી નાણાં મેળવવા અને મોકલવાનું માધ્યમ બની જાય છે. ભારતમાં, આ ખાતાઓ મોટાભાગે એવા લોકો દ્વારા ખોલવામાં આવે છે જેઓ અન્ય વ્યક્તિને કેટલાક પૈસા, કમિશન અથવા ફી લઈને તેમની બેંકનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપે છે.
આ વાસ્તવિક ખાતાધારકને બદલે અન્ય કોઈ દ્વારા સંચાલિત કરવામાં આવે છે. આ ખાતાઓ અન્ય વ્યક્તિના ઊંઢઈ દસ્તાવેજોનો ઉપયોગ કરીને ખોલવામાં આવે છે.
ઓળખ સરળ નથી
તાજેતરના અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે ભારતીય બેંકમાં 10 માંથી 9 ડમી ખાતાઓ શોધી શકાયા નથી. ભારતમાં ઉદ્ભવતા આ ખચ્ચર ખાતાઓમાં પ્રારંભિક પ્રવૃત્તિ હોવા છતાં, બેંક તેને પકડી શકી ન હતી.
અત્યારે એકાઉન્ટ જપ્ત કરવાનો અધિકાર નથી
હાલમાં બેંકો તેમની આંતરિક તકેદારી પ્રણાલીના આધારે આવા ખાતાઓને અસ્થાયી રૂપે ફ્રીઝ અથવા બ્લોક કરે છે. જો કે, એન્ટી મની લોન્ડરિંગ એક્ટ (PMLA) મુજબ તેઓ કોર્ટ અથવા કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓ (LEAs) ની મંજૂરી લીધા વિના ગ્રાહકના ખાતા ફ્રીઝ કરવાની સત્તા ધરાવતા નથી.
RBI એ મ્યુલ હંટર ટૂલ લોન્ચ કર્યું
રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ એક અઈં ટૂલ વિકસાવ્યું છે જે છેતરપિંડી સાથે સંકળાયેલા બેંક ખાતાઓ (ખચ્ચર મની એકાઉન્ટ્સ) સરળતાથી ઓળખી શકશે અને તેને તરત જ બંધ કરી દેશે. આ ટૂલને મ્યુલ હંટર (Mule Hunter.AI) નામ આપવામાં આવ્યું છે. તેને તમામ બેંકો અને અન્ય નાણાકીય સંસ્થાઓ સાથે જોડવાનું કામ શરૂ કરી દેવામાં આવ્યું છે.
