આજે, જ્યારે વિશ્વ 14 ફેબ્રુઆરીના રોજ વેલેન્ટાઇન ડેની ઉજવણી કરે છે, ત્યારે ગુજરાતના પાટણમાં આવેલી રાણી કી વાવ એક અનોખી પ્રેમકથાને પ્રકાશમાં લાવે છે. પાટણના તાજમહેલ તરીકે પણ ઓળખાતું, તે માત્ર એક ઐતિહાસિક સ્મારક જ નથી પણ રાણી ઉદયમતી અને રાજા ભીમદેવની અમર પ્રેમકથાનું પ્રતીક પણ છે, જે આજે પણ પથ્થર પર કોતરાયેલું છે.
ઇતિહાસકારોના મતે, રાણી ઉદયમતીએ ૧૧મી સદીમાં તેમના સ્વર્ગસ્થ પતિ રાજા ભીમદેવની યાદમાં આ વિશાળ વાવ બનાવી હતી. જમીન ઉપર નહીં પણ ભૂગર્ભમાં બનેલું આ સ્મારક આજે રાણી કી વાવ તરીકે ઓળખાય છે.
સોલંકી સ્થાપત્યનું સાત માળનું સ્મારક
આ સાત માળની વાવ સોલંકી સ્થાપત્યનું અદભુત ઉદાહરણ છે. તેની દિવાલો પર હજારો શિલ્પો કોતરેલા છે, જે આજે પણ જીવંત લાગે છે. આ વારસો સ્થળ સરસ્વતી નદીના કિનારે આવેલું છે અને સદીઓથી માટીમાં દટાયેલું છે. પાછળથી, ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણે તેને શોધી કાઢ્યું. રાની કી વાવને યુનેસ્કો વર્લ્ડ હેરિટેજ લિસ્ટમાં સામેલ કરવામાં આવી છે.
યુનેસ્કો વર્લ્ડ હેરિટેજ લિસ્ટમાં શામેલ, ₹100ની નોટ પર પણ દર્શાવવામાં આવ્યું છે
તેના ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક મહત્વને ધ્યાનમાં રાખીને, ભારત સરકારે તેને ₹100 ની નોટ પર પણ સામેલ કર્યું છે. ઇતિહાસકાર અશોકભાઈ વ્યાસના મતે, લોકો ઘણીવાર તાજમહેલને પ્રેમના પ્રતીક તરીકે બોલાવે છે, પરંતુ રાની કી વાવ વિશ્વનું સૌથી ભવ્ય સ્મારક છે જે એક મહિલાએ તેના પતિની યાદમાં બનાવ્યું હતું. તે માત્ર પાણી સંગ્રહ સુવિધા નહોતી, પરંતુ સોલંકી સમયગાળાની શ્રદ્ધા અને પ્રેમનો જીવંત દસ્તાવેજ હતો.
