આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) હવે ફક્ત મોબાઇલ ફોન કે કમ્પ્યુટર પૂરતું મર્યાદિત નથી. તે સામાન્ય લોકોના ખિસ્સા, સ્વાસ્થ્ય અને રોજિંદા જીવન પર સીધી અસર કરી રહ્યું છે. તાજેતરમાં, GPT-5 નામની એક અદ્યતન AI સિસ્ટમે એક શોધ કરી છે જે દવાઓ, તબીબી સારવાર, કૃષિ અને અન્ય ઘણી આવશ્યક વસ્તુઓનો ખર્ચ ઘટાડી શકે છે. GPT-5 એ પ્રોટીન ઉત્પાદનની ખર્ચાળ પ્રક્રિયામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કર્યો છે. લોકો ઘણીવાર પ્રોટીનને ફક્ત જીમ અથવા સપ્લિમેન્ટ્સ સાથે જોડે છે, પરંતુ વાસ્તવિકતા તેનાથી ઘણી વધારે છે.
ડાયાબિટીસ માટે વપરાતું ઇન્સ્યુલિન, કેન્સરની ઘણી દવાઓ, કોવિડ જેવા રોગો માટેના પરીક્ષણો, તબીબી નિદાન કીટ, સંશોધન પ્રયોગશાળાઓ, કૃષિમાં વપરાતા ઉત્સેચકો અને લોન્ડ્રી ડિટર્જન્ટ પણ કોઈને કોઈ સ્વરૂપમાં પ્રોટીનનો ઉપયોગ કરે છે. આનો અર્થ એ છે કે જો પ્રોટીન સસ્તું થશે, તો તેમની કિંમતો પણ ઘટી શકે છે.
પ્રોટીન ઉત્પાદન ખર્ચમાં 40% ઘટાડો થયો
સામાન્ય રીતે, પ્રોટીન ઉત્પન્ન કરવા માટે જીવંત કોષોનું સંવર્ધન કરવું પડે છે, જે સમય માંગી લે છે અને ખર્ચ-અસરકારક છે. જોકે, GPT-5 એ Ginkgo Bioworks નામની કંપની સાથે મળીને સેલ-ફ્રી પ્રોટીન સિન્થેસિસ (CFPS) નામની તકનીકને વધુ ખર્ચ-અસરકારક બનાવી છે. આ નવી પ્રક્રિયાથી પ્રોટીન ઉત્પાદનનો એકંદર ખર્ચ લગભગ 40% ઓછો થયો છે, જ્યારે ઉપયોગમાં લેવાતા રસાયણોનો ખર્ચ 57% સુધી ઘટી ગયો છે.
એટલે કે, CFPS ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને જીવંત કોષોને ઉગાડવાને બદલે, પ્રોટીન બનાવતી મશીનરીનો સીધો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો. GPT-5 એ ફક્ત ત્રણ રાઉન્ડમાં આ ઉકેલ શોધી કાઢ્યો. આ શોધ માટે, AI મોડેલને કમ્પ્યુટર, બ્રાઉઝર અને કેટલાક સંશોધન પત્રોની ઍક્સેસ આપવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ AI એ નક્કી કર્યું કે આગામી પ્રયોગ શું હોવો જોઈએ, અને ક્લાઉડ લેબમાં રોબોટ્સે આ શોધ દર્શાવવા માટે 580 પ્લેટો પર 36,000 થી વધુ પ્રયોગો કર્યા.
આનાથી સામાન્ય માણસને શું ફાયદો થશે?
- સૌથી મોટી અસર દવાઓના ખર્ચ પર પડશે. ઇન્સ્યુલિન, કેન્સર અને અન્ય આધુનિક જૈવિક દવાઓ સસ્તી થશે, જેનાથી સારવાર વધુ લોકો માટે સુલભ બનશે.
- બીજો ફાયદો તબીબી પરીક્ષણો અને નિદાન કીટમાં જોવા મળશે. જ્યારે પ્રોટીન સસ્તા થશે, ત્યારે પરીક્ષણ પણ સસ્તા થશે. આનાથી નાના શહેરો અને ગામડાઓ માટે વધુ સારી અને વધુ સસ્તી તબીબી પરીક્ષણો સુલભ બનશે.
- ત્રીજો ફાયદો ઉદ્યોગ અને પર્યાવરણ સાથે સંબંધિત છે. ઘણી ફેક્ટરીઓ હવે રસાયણોને બદલે ઉત્સેચકોનો ઉપયોગ કરે છે, જે પર્યાવરણ માટે સલામત છે. જો આ ઉત્સેચકો સસ્તા થશે, તો પ્રદૂષણ ઘટાડતી તકનીકો પણ સામાન્ય બનશે.
- આ શોધનો બીજો મુખ્ય અર્થ એ છે કે ભવિષ્યમાં સંશોધનની ગતિ ઝડપી બનશે. જ્યારે વૈજ્ઞાનિકોને દરેક પ્રયોગ પર આટલો ખર્ચ નહીં કરવો પડે, ત્યારે તેઓ વધુ નવા વિચારો અજમાવી શકશે. આનાથી સમાજને નવી દવાઓ, સારી સારવાર અને સસ્તા ઉત્પાદનોના રૂપમાં સીધો ફાયદો થશે.
