ટાગોર ગાર્ડનમાં આવેલા 70 વર્ષથી વધુ જૂના તીતારપુર રાવણ માર્કેટમાં, રસ્તાની બંને બાજુ ફરી એકવાર રાવણ, મેઘનાથ અને કુંભકર્ણના પૂતળા બનાવવામાં આવ્યા છે. તેમને અંતિમ સ્પર્શ આપવાનું કામ પૂરજોશમાં ચાલી રહ્યું છે. આ વખતે, અમેરિકા અને કેનેડામાં નાના રાવણના પૂતળા મોકલવાના ઓર્ડર મળ્યા છે. જોકે, તેમને મોકલવાનો ખર્ચ પૂતળાના ખર્ચ કરતાં વધુ હશે.
50 વર્ષથી રાવણના પૂતળા બનાવી રહેલા 76 વર્ષીય મહેન્દ્ર રાવણ વાલેએ જણાવ્યું હતું કે ગયા વર્ષે તેમને વિદેશમાં કોઈ ઓર્ડર મળ્યો ન હતો, પરંતુ આ વખતે તેમને બે રાવણના પૂતળા યુએસ અને કેનેડા મોકલવાના ઓર્ડર મળી ગયા છે, દરેક લગભગ બે થી અઢી ફૂટ ઊંચા છે. પૂતળા કુરિયર દ્વારા મોકલવામાં આવશે; હજુ પણ સમય છે; વધુ ઓર્ડર આવી શકે છે.
પ્રતિ ફૂટ 500 રૂપિયામાં રાવણ બનાવવો
હરિયાણાના સોનીપતના રાયવાલા ગામના કારીગર રાજાએ જણાવ્યું કે સ્થાનિક મોંઘવારીને કારણે રાવણની માંગમાં ઘટાડો થયો છે. તે દાયકાઓથી રાવણ બનાવી રહ્યો હોવાથી, આ વખતે પણ તે રાવણ, મેઘનાથ અને કુંભકર્ણના પૂતળા બનાવી રહ્યો છે. હવે પરિસ્થિતિ પહેલા જેવી રહી નથી. સુભાષે જણાવ્યું કે ઘણા વર્ષોથી તે 500 રૂપિયા પ્રતિ ફૂટના ભાવે રાવણ બનાવીને વેચે છે. અહીં 5 ફૂટથી લઈને 50 ફૂટ સુધીના રાવણના પૂતળા બનાવવામાં આવે છે. ફટાકડા પર પ્રતિબંધ અને પોલીસ કડકતા વધતાં, રાવણ બજારમાં રાવણના પૂતળાઓની સંખ્યા ઘટી ગઈ.
તેઓએ બિહારના ગાંધી મેદાનમાં પણ આ બજાર બનાવ્યું છે.
વર્ષમાં ફક્ત એક મહિનો ચાલતા આ બજારને બધાનો ટેકો મળવો જોઈતો હતો. અહીં રાવણ બનાવનાર સુભાષને બિહારના ગાંધી મેદાનમાં આ બજાર બનાવવા બદલ સન્માન મળી ચૂક્યું છે. તે બિહારના સીતામઢીના રહેવાસી છે. દીપક રાયે સમજાવ્યું કે બિહાર, ઉત્તર પ્રદેશ અને હરિયાણાથી કારીગરો અહીં આવે છે. વધતી મોંઘવારી છતાં, લોકો હજુ પણ રાવણ માટે પ્રતિ ફૂટ માત્ર 500 રૂપિયા ચૂકવવા તૈયાર છે.
