વકફ (સુધારા) અધિનિયમ 2025 ની માન્યતાને પડકારતી અરજીઓ પર પોતાનો ચુકાદો આપતાં સુપ્રીમ કોર્ટે કાયદાની કેટલીક જોગવાઈઓ પર સ્ટે આપ્યો છે. કોર્ટે હાલમાં તે જોગવાઈ પર સ્ટે આપ્યો છે જેમાં વકફ બોર્ડના સભ્ય બનવા માટે ઓછામાં ઓછા 5 વર્ષ સુધી ઇસ્લામનું પાલન કરવાની શરત રાખવામાં આવી હતી. કોર્ટે કહ્યું કે જ્યાં સુધી આ સંદર્ભમાં યોગ્ય નિયમો બનાવવામાં ન આવે ત્યાં સુધી આ જોગવાઈ લાગુ કરવામાં આવશે નહીં.
આ ઉપરાંત, કલમ 3(74) સંબંધિત મહેસૂલ રેકોર્ડની જોગવાઈ પર પણ રોક લગાવવામાં આવી છે. સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે કારોબારી કોઈપણ વ્યક્તિના અધિકારો નક્કી કરી શકતી નથી. જ્યાં સુધી નિયુક્ત અધિકારીની તપાસ પર અંતિમ નિર્ણય લેવામાં ન આવે અને જ્યાં સુધી વકફ ટ્રિબ્યુનલ અને હાઈકોર્ટ દ્વારા વકફ મિલકતની માલિકીનો નિર્ણય લેવામાં ન આવે ત્યાં સુધી, વકફને તેની મિલકતમાંથી ખાલી કરી શકાતી નથી. જો કે, સુપ્રીમ કોર્ટે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે મહેસૂલ રેકોર્ડ સંબંધિત કેસોના અંતિમ સમાધાન સુધી કોઈ તૃતીય પક્ષ અધિકારો બનાવવામાં આવશે નહીં.
બોર્ડમાં વધુમાં વધુ ત્રણ બિન-મુસ્લિમ સભ્યો હશે.
વકફ બોર્ડના માળખા પર ટિપ્પણી કરતા કોર્ટે કહ્યું કે બોર્ડમાં વધુમાં વધુ ત્રણ બિન-મુસ્લિમ સભ્યો હોઈ શકે છે, એટલે કે ૧૧ સભ્યોમાંથી બહુમતી મુસ્લિમ સમુદાયના હોવા જોઈએ. ઉપરાંત, શક્ય હોય ત્યાં સુધી, બોર્ડના મુખ્ય કાર્યકારી અધિકારી (CEO) મુસ્લિમ હોવા જોઈએ. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે તેનો આદેશ વકફ કાયદાની માન્યતા પર અંતિમ અભિપ્રાય નથી.
કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે આખા કાયદા પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો કોઈ આધાર નથી, પરંતુ કેટલીક જોગવાઈઓને વચગાળાનું રક્ષણ આપવામાં આવી રહ્યું છે. કોર્ટે કહ્યું કે સામાન્ય રીતે કોઈપણ કાયદાની તરફેણમાં બંધારણીય માન્યતાની ધારણા હોય છે.
પાંચ વર્ષની શરત ફગાવી
મુખ્ય વાંધો કલમ 3(r), 3(c), 3(d), 7 અને 8 સહિતની કેટલીક કલમો પર હતો. આમાંથી, કોર્ટે કલમ 3(r) ની જોગવાઈ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો, જેમાં વકફ બોર્ડના સભ્ય બનવા માટે પાંચ વર્ષ સુધી ઇસ્લામનું પાલન કરવાની શરત હતી. કોર્ટે કહ્યું કે જ્યાં સુધી સરકાર આ અંગે સ્પષ્ટ નિયમ ન બનાવે ત્યાં સુધી આ જોગવાઈ લાગુ કરવામાં આવશે નહીં, અન્યથા તે મનસ્વી સાબિત થઈ શકે છે.
કારોબારી મિલકત અધિકારો નક્કી કરી શકતી નથી
કોર્ટે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે કલેક્ટર અથવા કારોબારી મિલકત અધિકારો નક્કી કરવાની મંજૂરી આપવી એ સત્તાના વિભાજનની વિરુદ્ધ છે. કોર્ટે નિર્દેશ આપ્યો હતો કે જ્યાં સુધી કલમ 3(c) હેઠળ વકફ મિલકતની માલિકી અંગે અંતિમ નિર્ણય વકફ ટ્રિબ્યુનલ અને હાઇકોર્ટ દ્વારા લેવામાં ન આવે ત્યાં સુધી, ન તો વકફ મિલકતમાંથી ખાલી કરવામાં આવશે કે ન તો મહેસૂલ રેકોર્ડ સાથે ચેડા કરવામાં આવશે. ઉપરાંત, આ સમયગાળા દરમિયાન, કોઈ તૃતીય પક્ષના અધિકારો બનાવવામાં આવશે નહીં.
