ભારતીય વાયુસેનાએ 114 નવા રાફેલ ફાઇટર જેટની જરૂરિયાત માટે ભારતીય સંરક્ષણ મંત્રાલયને સત્તાવાર રીતે એક પ્રસ્તાવ મોકલ્યો છે. આનો સ્પષ્ટ અર્થ એ છે કે ભારતીય વાયુસેનાને રાફેલ ફાઇટર જેટ પર સંપૂર્ણ વિશ્વાસ છે. જો આ સોદો અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવે છે, તો તે વિશ્વના સૌથી મોટા સંરક્ષણ સોદાઓમાંનો એક હશે. આ સોદો વાયુસેનાની સૌથી મોટી ખરીદી યોજનાઓમાંનો એક હશે અને તે મીડિયમ રોલ ફાઇટર એરક્રાફ્ટ (MRFA) કાર્યક્રમ હેઠળ પૂર્ણ થશે. ભારતીય વાયુસેના પાસે હાલમાં 36 રાફેલ ફાઇટર જેટ છે, જેને વર્ષ 2020 માં ભારતીય વાયુસેના સ્ક્વોડ્રનમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા.
અહેવાલો અનુસાર, ભારત હવે ફ્રાન્સ પાસેથી રાફેલ ફાઇટર જેટનું સૌથી અદ્યતન વેરિઅન્ટ, F-4 ખરીદી શકે છે. આ સૌથી અદ્યતન અને આગામી પેઢીનું ફાઇટર જેટ છે, જેની ક્ષમતા પાંચમી પેઢીના ફાઇટર જેટ જેટલી જ છે. જોકે, તેમાં પાંચમી પેઢીના ફાઇટર જેટ જેવી સ્ટીલ્થ ક્ષમતાઓ નહીં હોય. 114 વિમાનોના સોદાનો અર્થ એ છે કે ભારતીય વાયુસેનાને રાફેલના 6-7 નવા સ્ક્વોડ્રન મળશે. હાલમાં, ભારત પાસે રાફેલના 2 સ્ક્વોડ્રન છે.
ભારતનું હાલનું રાફેલ F3R વેરિઅન્ટ કેટલું શક્તિશાળી છે?
રાફેલ ફાઇટર જેટનું F3R એ વેરિઅન્ટ છે જેને ભારતે 2016 માં ફ્રાન્સ સાથે ખરીદવા માટે કરાર કર્યો હતો. ભારતે 36 રાફેલ ફાઇટર જેટ માટે 59,000 કરોડ રૂપિયાના સોદા પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. ભારતીય વાયુસેનાની જરૂરિયાતો અનુસાર આ વેરિઅન્ટમાં લગભગ 13 ફેરફારો કરવામાં આવ્યા હતા. રાફેલના ભારતીય વેરિઅન્ટમાં—
મીટિઅર BVRAAM (બિયોન્ડ વિઝ્યુઅલ) મિસાઇલ, જે 150 કિમીથી વધુ અંતરે દુશ્મન વિમાનને તોડી પાડી શકે છે.
નજીકના યુદ્ધ માટે MICA મિસાઇલો – કોઈપણ હવામાનમાં દુશ્મન વિમાન અને ડ્રોનને નષ્ટ કરવામાં સક્ષમ
AASM હેમર પ્રિસિઝન-માર્ગદર્શિત બોમ્બ, જે 70 કિમી દૂર સુધીના બંકરો અને કિલ્લેબંધીવાળા સ્થળોને નિશાન બનાવી શકે છે
ઇઝરાયેલી SPICE-માર્ગદર્શિત દારૂગોળા જેવા ખતરનાક શસ્ત્રોનો સમાવેશ થાય છે, જે લદ્દાખ અને કારગિલ જેવા પર્વતીય વિસ્તારોમાં વ્યૂહાત્મક ધાર આપે છે.
SCALP મિસાઇલ – સ્કેલ્પ અથવા સ્ટોર્મ શેડો એ લાંબા અંતરની, હવાથી છોડવામાં આવતી ક્રુઝ મિસાઇલ છે. રેન્જ 250 કિલોમીટરથી વધુ છે. તેમાં લગભગ 450 કિલોગ્રામનું પરંપરાગત વોરહેડ છે.
ભારતીય વાયુસેનાએ 2020 માં ચીન સાથેની તણાવપૂર્ણ પરિસ્થિતિ દરમિયાન પૂર્વી લદ્દાખમાં F3R વેરિઅન્ટ પણ તૈનાત કર્યું હતું, જે તેની વિશ્વસનીયતા અને લડાઇ ક્ષમતા સાબિત કરે છે. ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન, ભારતીય વાયુસેનાએ પાકિસ્તાન પર હુમલો કરવા માટે રાફેલ ફાઇટર જેટનો ઉપયોગ કર્યો હતો. રાફેલની SCALP મિસાઇલોએ પાકિસ્તાનમાં આતંકવાદી ઠેકાણાઓનો નાશ કર્યો હતો.
રાફેલના F4 વેરિઅન્ટને સુપર રાફેલ કેમ કહેવામાં આવે છે?
ફ્રાન્સે સત્તાવાર રીતે રાફેલનું એડવાન્સ્ડ વેરિઅન્ટ F4 રજૂ કર્યું છે. ભારતીય વાયુસેના દ્વારા રજૂ કરાયેલ પ્રસ્તાવ 2 લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુનો હોવાનો અંદાજ છે. આગામી થોડા અઠવાડિયામાં સંરક્ષણ સચિવની આગેવાની હેઠળના સંરક્ષણ પ્રાપ્તિ બોર્ડ દ્વારા તેના પર ચર્ચા થવાની અપેક્ષા છે. ભારતીય વાયુસેના દ્વારા તૈયાર કરાયેલા 114 રાફેલ જેટ માટેનો સ્ટેટમેન્ટ ઓફ કેસ (SoC) અથવા પ્રસ્તાવ થોડા દિવસો પહેલા સંરક્ષણ મંત્રાલયને પ્રાપ્ત થયો છે. હવે સંરક્ષણ અને નાણાં વિભાગ સહિત કેટલાક અન્ય વિભાગો તેના પર વિચાર કરી રહ્યા છે. સંરક્ષણ અધિકારીઓએ ANI ને જણાવ્યું છે કે ચર્ચા-વિચારણા પછી, પ્રસ્તાવ સંરક્ષણ પ્રાપ્તિ બોર્ડ (DPB) અને પછી સંરક્ષણ સંપાદન પરિષદ (DRC) ને મોકલવામાં આવશે.
સંયુક્ત આરબ અમીરાતે ફ્રાન્સ સાથે F4 વેરિઅન્ટ ખરીદવા માટે કરાર કર્યો છે. હવે ભારત પણ F4 વેરિઅન્ટ ખરીદશે. F4 ને ભવિષ્યના યુદ્ધોને ધ્યાનમાં રાખીને Dassault Aviation દ્વારા ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે. તેમાં Thales Software Defined Radio અને Satellite Communication જેવી નવી ક્ષમતાઓ ઉમેરવામાં આવી છે, જે કિલ ચેઇન બનાવવાનું સરળ બનાવશે. આ આ વિમાનને નેટવર્ક-કેન્દ્રિત યુદ્ધનો ભાગ બનાવે છે. એટલે કે, તે ફક્ત એકલા લડશે નહીં, પરંતુ દુશ્મન પ્રવૃત્તિઓ, રડાર અને અન્ય પ્લેટફોર્મ્સમાંથી રીઅલ-ટાઇમ ડેટા શેર કરીને સંયુક્ત યુદ્ધનો ભાગ પણ બનશે. આ ઉપરાંત, RBE2 AESA રડારને પણ વધુ અદ્યતન બનાવવામાં આવ્યું છે, જેમાં સિન્થેટિક એપરચર રડાર (SAR) અને ગ્રાઉન્ડ મૂવિંગ ટાર્ગેટ ઇન્ડિકેશન/ટ્રેકિંગ (GMTI/T) જેવી સુવિધાઓ છે. આ તેને બધી હવામાન પરિસ્થિતિઓમાં જમીન લક્ષ્યોને ટ્રેક કરવા અને હુમલો કરવા સક્ષમ બનાવે છે.
રાફેલ F4 માં કયા નવા શસ્ત્રો સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા હતા?
F4 વેરિઅન્ટમાં સૌથી મોટો ફેરફાર તેના શસ્ત્રો અને સેન્સરમાં જોવા મળે છે. રાફેલ F4 માં MICA NG (નેક્સ્ટ જનરેશન) મિસાઇલોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે, જે હાલના MICA કરતા વધુ રેન્જ અને વધુ સારા ઇલેક્ટ્રોનિક કાઉન્ટર-મેઝરથી સજ્જ છે. આ સાથે, આ ફાઇટર જેટ હવે 1000 કિલો સેફ્રોન AASM હેમર પ્રિસિઝન-ગાઇડેડ બોમ્બ પણ લઈ જઈ શકે છે, જે તેની સ્ટ્રાઇક ક્ષમતામાં ઘણો વધારો કરે છે. F4 નું ફ્રન્ટ સેક્ટર ઓપ્ટોનિક્સ (FSO) એક નવી IRST (ઇન્ફ્રારેડ સર્ચ એન્ડ ટ્રેક) સિસ્ટમથી સજ્જ હશે, જે કોઈપણ રડાર ઉત્સર્જન વિના દુશ્મન વિમાનને ઓળખી શકે છે. એટલે કે, આ ફાઇટર જેટમાં સ્ટીલ્થ ફાઇટર જેટને પણ ટ્રેક કરવાની ક્ષમતા હશે.
આ ઉપરાંત, F-4 ફાઇટર જેટમાં થેલ્સ સ્કોર્પિયન હેલ્મેટ માઉન્ટેડ ડિસ્પ્લે હશે, જેથી પાઇલટ તેના લક્ષ્યને લોક કરી શકશે અને હેલ્મેટથી જ તેને નિયંત્રિત કરી શકશે. તે જ સમયે, નવા રાફેલમાં સ્પેક્ટ્રા ઇલેક્ટ્રોનિક વોરફેર સ્યુટ પણ હશે, જે નવા ડિજિટલ જામરથી સજ્જ હશે, જે દુશ્મનના રડાર અને મિસાઇલોથી બચવાની તેની ક્ષમતામાં ઘણો વધારો કરશે.
ભારતના F3R વેરિઅન્ટ વિરુદ્ધ રાફેલના નવા F4 વેરિઅન્ટ
ફ્રાન્સ અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત વચ્ચે F4 વેરિઅન્ટ માટે કરાર થયો છે. UAE એ તેની જરૂરિયાતો અનુસાર કેટલાક ફેરફારો કર્યા છે. અમે આ સરખામણી UAE વેરિઅન્ટ પર આધારિત કરી છે. જ્યારે ભારતીય વાયુસેના રાફેલ બનાવતી કંપની સાથે વાત કરશે ત્યારે ભારતીય વેરિઅન્ટમાં ઘણા ફેરફારો થઈ શકે છે. અમારી માહિતી અનુસાર, F3R ખાસ કરીને ભારતની તાત્કાલિક જરૂરિયાતો અનુસાર શસ્ત્રો અને સેન્સરથી સજ્જ હતું, જેમ કે બંકર તોડનારા શસ્ત્રો અને લદ્દાખમાં મીટિઅર જેવી લાંબા અંતરની મિસાઇલો સ્થાપિત કરવામાં આવી હતી. પરંતુ F4 વેરિઅન્ટ આનાથી થોડા પગલાં આગળ છે.
F-4 વેરિઅન્ટ ભવિષ્યની મિસાઇલો, સારી રડાર ઇમેજિંગ, નેટવર્ક યુદ્ધ ક્ષમતા અને સ્માર્ટ બોમ્બની મોટી શ્રેણીથી સજ્જ છે. UAE જે F4 મેળવવા જઈ રહ્યું છે તે ભારતીય F3R કરતાં તકનીકી રીતે વધુ અદ્યતન હશે. આ જ કારણ છે કે ભારત હવે MRFA પ્રોગ્રામ હેઠળ F4 વેરિઅન્ટ પર સીધી નજર રાખી રહ્યું છે. જો કે, જો ભારત ઈચ્છે, તો તે ભવિષ્યની જરૂરિયાતો અનુસાર હાલના F3R રાફેલ ફાઇટર જેટને F4 ધોરણોમાં અપગ્રેડ કરી શકે છે. આનાથી ભારતીય વાયુસેના પાસે રહેલા તમામ રાફેલ ફાઇટર જેટમાં ટેકનિકલ સમાનતા સુનિશ્ચિત થશે, પરંતુ લોજિસ્ટિક સપોર્ટ પણ સરળ બનશે.
