સરકારે GST માં મોટો ફેરફાર કર્યો છે અને તેના હેઠળના ટેક્સ સ્લેબ ઘટાડીને બે શ્રેણીઓ સુધી મર્યાદિત કર્યા છે. હવે ફક્ત 5% અને 18% શ્રેણીઓ જ રહેશે, જ્યારે 12% અને 28% GST સ્લેબ નાબૂદ કરવામાં આવ્યા છે. આ સાથે, GST કાઉન્સિલની બેઠકમાં એક મોટો નિર્ણય લેતા, હવે વીમા પ્રીમિયમ પર GST ઘટાડીને શૂન્ય કરવામાં આવ્યો છે, જે અત્યાર સુધી 18% હતો. આ માટે લાંબા સમયથી માંગ કરવામાં આવી રહી હતી, જેને સરકારે સ્વીકારી લીધી છે. સરકારના આ નિર્ણયથી પોલિસી ધારક કેવી રીતે અને કેટલી બચત કરશે, ચાલો સંપૂર્ણ ગણતરી સમજીએ…
અગાઉ 18% GST, હવે સીધો નાબૂદ
નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણની અધ્યક્ષતામાં બુધવારે યોજાયેલી GST કાઉન્સિલની બેઠકમાં આગામી પેઢીના GST સુધારા અંગે જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. આ અંગે માહિતી આપતાં તેમણે કહ્યું કે સરકારે વીમા પ્રીમિયમની ચુકવણી અંગે એક મોટું પગલું ભર્યું છે અને વ્યક્તિગત જીવન અને આરોગ્ય વીમા પ્રીમિયમ પર 18% GST સીધો ‘0’ ટકા શ્રેણીમાં મૂકવામાં આવ્યો છે. આનો અર્થ એ થયો કે ફેરફાર લાગુ થયાની તારીખથી એટલે કે 22 સપ્ટેમ્બર 2025થી, પોલિસી ધારકને કોઈપણ પ્રકારનો કર ચૂકવવો પડશે નહીં. 1 જુલાઈ 2017ના રોજ દેશમાં GST લાગુ થયા પછી પહેલી વાર વીમા પર આ ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. આ ફેરફાર તમામ વ્યક્તિગત ULIP યોજનાઓ, ફેમિલી ફ્લોટર યોજનાઓ, વરિષ્ઠ નાગરિકો યોજનાઓ અને ટર્મ યોજનાઓ પર લાગુ થશે.
પોલિસી ધારક કેવી રીતે બચત કરશે?
સરકાર દ્વારા વીમા પ્રીમિયમ પર GST નાબૂદ કરવાથી પોલિસી ધારકોને થતા ફાયદાઓની ગણતરી ખૂબ જ સરળ છે. વાસ્તવમાં, જો કોઈ વ્યક્તિનો બેઝ GST પ્રીમિયમ દર મહિને 20,000 રૂપિયા હતો, તો અત્યાર સુધી તેને 18 ટકાના દરે 3600 રૂપિયાનો ટેક્સ ચૂકવવો પડતો હતો. એટલે કે, આ ઉમેરીને, 23600 રૂપિયા ચૂકવવા પડતા હતા. હવે, GST શૂન્ય થવાથી, ટેક્સનો આ વધારાનો ખર્ચ બચશે અને ફક્ત બેઝ પ્રીમિયમ ચૂકવવું પડશે. તેવી જ રીતે, જો કોઈનું પ્રીમિયમ 10,000 રૂપિયા છે, તો તે સીધા 1800 રૂપિયા બચાવશે. કરમુક્ત થવાને કારણે, હવે લોકો માટે વીમા ખરીદવું વધુ સસ્તું બનશે.
ઘણા સમયથી, વીમા પર પ્રીમિયમ પરનો ટેક્સ નાબૂદ કરવાની માંગ કરવામાં આવી રહી હતી. આના પર શૂન્ય GST ની જાહેરાત કરતા, નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે કહ્યું કે ગયા વર્ષે આના પર ઘણા પ્રશ્નો ઉભા થયા હતા. આવી સ્થિતિમાં, ઊંડા વિચાર-વિમર્શ પછી, અમે વીમા પ્રીમિયમ પરનો ટેક્સ નાબૂદ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે અને બધા સભ્યો આના પર સંમત થયા છે. આ સાથે તેમણે કહ્યું કે અમે ખાતરી કરીશું કે કંપનીઓ પોલિસી લેનાર વ્યક્તિને આ નિર્ણયનો સંપૂર્ણ લાભ આપે.
નીતિન ગડકરીએ પણ માંગ કરી હતી
નોંધનીય છે કે ગયા વર્ષે કેન્દ્રીય પરિવહન મંત્રી નીતિન ગડકરીએ વીમા પર પ્રીમિયમ નાબૂદ કરવા અંગે નાણામંત્રીને પત્ર લખ્યો હતો, જે હેડલાઇન્સમાં હતો. 28 જુલાઈ 2024 ના રોજ લખાયેલા આ પત્રમાં, તેમણે નાણામંત્રીને જીવન અને આરોગ્ય વીમા પ્રીમિયમ પર 18 ટકા GST દૂર કરવાની માંગ કરી હતી, તેને ‘જીવનની અનિશ્ચિતતાઓ પર કર લાદવા જેવું’ ગણાવ્યું હતું. આ ઉપરાંત, કન્ફેડરેશન ઓફ જનરલ ઇન્સ્યુરન્સ એજન્ટ્સ એસોસિએશન ઓફ ઇન્ડિયાએ પણ સરકારને GST ઘટાડવાની અપીલ કરી હતી.
વીમા કંપનીઓએ તેને ઐતિહાસિક પગલું ગણાવ્યું
વીમા ક્ષેત્રની અગ્રણી કંપનીઓએ સરકારના આ નિર્ણયને ઐતિહાસિક પગલું ગણાવ્યું છે. બજાજ આલિયાન્ઝ જનરલ ઇન્શ્યોરન્સના એમડી-સીઈઓ ડૉ. તપન સિંઘલે જણાવ્યું હતું કે આ નિર્ણય આરોગ્ય સંભાળ સુરક્ષાને વધુ સસ્તું બનાવશે, તે પણ એવા સમયે જ્યારે તબીબી ખર્ચ આસમાને પહોંચી રહ્યો છે. આનાથી દેશની આરોગ્ય સુરક્ષા મજબૂત થશે. બીમા-પે ફિનસ્યોરના સીઈઓ હનુત મહેતાએ જણાવ્યું હતું કે આ પગલું પહેલી વાર પોલિસી ખરીદનારાઓને પ્રોત્સાહિત કરી શકે છે, પ્રીમિયમ ફાઇનાન્સિંગ અપનાવવાનો અવકાશ વધારી શકે છે તેમજ ગ્રાહકોને ઉચ્ચ કવરેજ પસંદ કરવા માટે પ્રેરિત કરી શકે છે.
GST શૂન્ય છે, તો ITCનું શું થશે?
અહીં એ સમજવું પણ જરૂરી છે કે સરકારે વીમા પ્રીમિયમ પર GST શૂન્ય કરી દીધો છે, તો વીમા કંપનીઓના ITC અથવા ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટનું શું થશે? શું બધી કંપનીઓ તેની અસરને કારણે ગ્રાહકો પર બોજ નાખી શકે છે? ખરેખર, વીમા કંપનીઓ ગ્રાહકો પાસેથી GST વસૂલ કરે છે, અને માર્કેટિંગ, ઓફિસ ભાડા અને અન્ય વસ્તુઓ પર પણ GST ચૂકવે છે અને પ્રીમિયમ પર ટેક્સમાંથી મળેલી રકમ સાથે તેને સમાયોજિત કર્યા પછી આ ખર્ચ સરકારને આપે છે. ઉદાહરણ તરીકે, ધારો કે કોઈ વીમા કંપનીને 200 રૂપિયાના પ્રીમિયમ પર 36 રૂપિયા GST મળે છે. તે જ સમયે, કંપની ઓફિસ સ્પેસ પર 80 રૂપિયા, એજન્ટ કમિશન તરીકે 60 રૂપિયા ખર્ચ કરે છે. કંપનીઓ આ ખર્ચ પર 18 ટકા GST પણ ચૂકવે છે, જે 25.20 રૂપિયા છે. હાલમાં, ગ્રાહકો પાસેથી મળેલા 26 રૂપિયાના GSTમાં તેને સમાયોજિત કર્યા પછી, કંપની બાકીના 10.80 રૂપિયા સરકારને આપે છે. હવે GST સમાપ્ત થઈ ગયો છે, તેમને તેનો ITC મળશે નહીં, કારણ કે કંપનીઓને 36 રૂપિયાની કમાણી થશે નહીં. આવી સ્થિતિમાં, જેમ જેમ તેમનો ઇનપુટ ખર્ચ વધશે, તેમ તેમ તેમને તેમના ખર્ચ પર ટેક્સનો બોજ સહન કરવો પડશે, તેથી એવી શક્યતા છે કે તેઓ આ વધારાનો ખર્ચ ગ્રાહકોના બેઝ પ્રીમિયમમાં ઉમેરી શકે છે.
