દેશના દિગ્ગજ ઉદ્યોગપતિ રતન ટાટાના અવસાનને લગભગ એક મહિનો વીતી ગયો છે. આ દરમિયાન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ તેમને યાદ કરીને એક લેખ લખ્યો છે. તેણે લખ્યું છે કે રતન ટાટા જી અમારાથી દુર થવાનું દુઃખ હજુ પણ મારા મગજમાં છે. આ દર્દને ભૂલવું સહેલું નથી. તેમણે તેમના લેખમાં કહ્યું કે રતન ટાટાના રૂપમાં દેશે એક મહાન પુત્ર… એક અમૂલ્ય રત્ન ગુમાવ્યો છે.
આજે પણ શહેરો, નગરોથી માંડીને ગામડાઓ સુધી લોકો તેમની ગેરહાજરી ઊંડે ઊંડે અનુભવે છે. ઉદ્યોગપતિ હોય, ઉભરતા ઉદ્યોગસાહસિક હોય કે વ્યવસાયિક હોય, દરેક વ્યક્તિ તેમના નિધનથી દુઃખી છે. તેમના નિધનથી પર્યાવરણ સંરક્ષણ સાથે સંકળાયેલા લોકો… સમાજ સેવા સાથે જોડાયેલા લોકો પણ એટલા જ દુ:ખી છે અને માત્ર ભારત જ નહીં પરંતુ વિશ્વ આ દુખની લાગણી અનુભવી રહ્યું છે.
‘એવું કોઈ ધ્યેય નથી જે પ્રાપ્ત કરી શકાય નહીં’
પોતાના લેખમાં વડાપ્રધાને કહ્યું કે રતન ટાટા યુવાનો માટે પ્રેરણા સ્ત્રોત હતા. તેમનું જીવન, તેમનું વ્યક્તિત્વ આપણને યાદ અપાવે છે કે એવું કોઈ સપનું નથી કે જે પૂરું ન થઈ શકે, કોઈ ધ્યેય પ્રાપ્ત ન થઈ શકે. રતન ટાટાજીએ દરેકને શીખવ્યું છે કે નમ્ર સ્વભાવથી અને બીજાને મદદ કરીને સફળતા મેળવી શકાય છે.
ટાટા ગ્રુપ ઈમાનદારીનું પ્રતીક બની ગયું
રતન ટાટાજી ભારતીય ઉદ્યોગ સાહસિકતાની શ્રેષ્ઠ પરંપરાઓના પ્રતિક હતા. તેઓ વિશ્વસનીયતા, શ્રેષ્ઠતા અને ઉત્તમ સેવાના મૂલ્યોના ચુસ્ત પ્રતિનિધિ પણ હતા. તેમના નેતૃત્વ હેઠળ, ટાટા જૂથ સમગ્ર વિશ્વમાં આદર, પ્રામાણિકતા અને વિશ્વસનીયતાનું પ્રતીક બનીને નવી ઊંચાઈએ પહોંચ્યું. આ હોવા છતાં, તેમણે સંપૂર્ણ વિનમ્રતા અને સરળતા સાથે તેમની સિદ્ધિઓ સ્વીકારી.
રતન ટાટા બીજાના સપના માટે જીવ્યા
PMએ તેમના લેખમાં આગળ લખ્યું કે રતન ટાટાજીએ બીજાના સપનાઓને ખુલ્લેઆમ સમર્થન આપ્યું, તેમના સપના પૂરા કરવામાં અન્યને મદદ કરવી એ રતન ટાટાના સૌથી અદ્ભુત ગુણોમાંનો એક હતો. તાજેતરના સમયમાં, તેઓ ભારતના સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમને માર્ગદર્શન આપવા અને ભવિષ્યના આશાસ્પદ સાહસોમાં રોકાણ કરવા માટે જાણીતા બન્યા છે. તેઓ યુવા ઉદ્યોગસાહસિકોની આશાઓ અને આકાંક્ષાઓને સમજ્યા, અને ભારતના ભવિષ્યને આકાર આપવાની તેમની ક્ષમતાને ઓળખી.
યુવા પેઢીને પ્રોત્સાહન આપ્યું
ભારતના યુવાનોના પ્રયાસોને સમર્થન આપીને, તેમણે સ્વપ્ન જોનારાઓની નવી પેઢીને જોખમ લેવા અને સીમાઓથી આગળ ધકેલવા પ્રોત્સાહિત કર્યા. તેમના પગલાથી ભારતમાં નવીનતા અને ઉદ્યોગસાહસિકતાની સંસ્કૃતિ વિકસાવવામાં ઘણી મદદ મળી છે. આવનારા દાયકાઓમાં ભારત પર તેની સકારાત્મક અસર ચોક્કસપણે જોવા મળશે.
શ્રેષ્ઠ ગુણવત્તા ઉત્પાદનો પર ભાર
પીએમ મોદીએ આગળ લખ્યું કે રતન ટાટાજીએ હંમેશા શ્રેષ્ઠ ગુણવત્તાવાળા ઉત્પાદનો પર ભાર મૂક્યો… શ્રેષ્ઠ ગુણવત્તાની સેવા અને ભારતીય સાહસોને વૈશ્વિક બેન્ચમાર્ક સેટ કરવાનો માર્ગ બતાવ્યો. આજે જ્યારે ભારત 2047 સુધીમાં વિકાસના લક્ષ્યાંક તરફ આગળ વધી રહ્યું છે ત્યારે વૈશ્વિક માપદંડો નક્કી કરીને જ આપણે વિશ્વમાં આપણો ધ્વજ લહેરાવી શકીશું. હું આશા રાખું છું કે તેમનું વિઝન આપણા દેશની ભાવિ પેઢીઓને પ્રેરણા આપશે અને ભારત વિશ્વ સ્તરની ગુણવત્તા માટે તેની ઓળખને મજબૂત કરશે.
પ્રાણીઓ પ્રત્યે કરુણા
રતન ટાટાની મહાનતા બોર્ડરૂમ કે તેમના સાથીદારોને મદદ કરવા પુરતી મર્યાદિત ન હતી. તેમને તમામ જીવો પ્રત્યે કરુણા હતી. પ્રાણીઓ પ્રત્યેનો તેમનો ઊંડો પ્રેમ જાણીતો હતો અને તેમણે પ્રાણી કલ્યાણ પર કેન્દ્રિત દરેક પ્રયત્નોને પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા. તે ઘણીવાર તેના કૂતરાઓની તસવીરો શેર કરતો હતો, જે તેના જીવનનો અભિન્ન ભાગ હતો. મને યાદ છે, જ્યારે લોકો રતન ટાટાજીને વિદાય આપવા માટે ભેગા થઈ રહ્યા હતા, ત્યારે તેમનો કૂતરો ‘ગોવા’ પણ ભીની આંખો સાથે ત્યાં પહોંચ્યો હતો.
રતન ટાટાનું જીવન એ યાદ અપાવે છે કે નેતૃત્વ માત્ર સિદ્ધિઓ દ્વારા જ નહીં, પરંતુ સૌથી વધુ સંવેદનશીલ લોકોની સંભાળ રાખવાની ક્ષમતા દ્વારા પણ માપવામાં આવે છે.
જ્યારે અમે ગુજરાતમાં સાથે કામ કર્યું હતું
નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું કે વ્યક્તિગત રીતે મને છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓમાં તેમને ખૂબ નજીકથી જાણવાનું સૌભાગ્ય મળ્યું છે. અમે ગુજરાતમાં સાથે કામ કર્યું છે. ત્યાં મોટા પાયે રોકાણ કરવામાં આવ્યું હતું. આમાં ઘણા પ્રોજેક્ટ્સ શામેલ છે જેના વિશે તે ખૂબ જ જુસ્સાદાર હતો. PM એ કહ્યું કે જ્યારે તેઓ કેન્દ્રમાં આવ્યા ત્યારે આ ગાઢ વાતચીત ચાલુ રહી અને તેઓ અમારા રાષ્ટ્ર નિર્માણના પ્રયાસોમાં પ્રતિબદ્ધ ભાગીદાર રહ્યા. રતન ટાટાનો સ્વચ્છ ભારત મિશન પ્રત્યેનો ઉત્સાહ ખાસ કરીને મારા હૃદયને સ્પર્શી ગયો. ઓક્ટોબરની શરૂઆતમાં સ્વચ્છ ભારત મિશનની દસમી વર્ષગાંઠ નિમિત્તે આપેલો તેમનો વીડિયો સંદેશ મને હજુ પણ યાદ છે. એક રીતે, આ વિડિયો સંદેશ તેમની છેલ્લી જાહેર રજૂઆતોમાંનો એક છે.
કેન્સર સામેની લડાઈ એ અન્ય ધ્યેય હતું જે તેના હૃદયની નજીક હતું. મને બે વર્ષ પહેલાંની આસામની ઘટના યાદ છે, જ્યાં અમે સંયુક્ત રીતે રાજ્યમાં વિવિધ કેન્સર હોસ્પિટલોનું ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું. તે પ્રસંગે તેમના સંબોધનમાં તેમણે સ્પષ્ટપણે કહ્યું હતું કે તેઓ તેમના જીવનના છેલ્લા વર્ષો આરોગ્ય ક્ષેત્રને સમર્પિત કરવા માગે છે. આરોગ્યસંભાળ અને કેન્સરની સંભાળને સુલભ અને સસ્તું બનાવવાના તેમના પ્રયાસો આ રોગથી પીડિત લોકો માટે તેમની ઊંડી કરુણાનો પુરાવો છે.
હું રતન ટાટા જીને એક વિદ્વાન માણસ તરીકે પણ યાદ કરું છું – તેઓ મને ઘણીવાર વિવિધ મુદ્દાઓ પર પત્ર લખતા, પછી તે શાસનની બાબતો હોય, કોઈ કામની પ્રશંસા કરવી હોય અથવા હા ચૂંટણી જીત્યા પછી અભિનંદન સંદેશ મોકલતા.
