‘વન નેશન વન ઇલેક્શન’ પર ઉચ્ચ સ્તરીય સમિતિનો અહેવાલ બુધવારે કેન્દ્રીય કેબિનેટ સમક્ષ મૂકવામાં આવ્યો હતો. તેને કેબિનેટની મંજૂરી પણ મળી ગઈ છે. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે સરકાર તેને આગામી શિયાળુ સત્રમાં રજૂ કરી શકે છે. પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદના નેતૃત્વ હેઠળની સમિતિએ માર્ચમાં લોકસભા ચૂંટણીની જાહેરાત પહેલા આ રિપોર્ટ રજૂ કર્યો હતો. કેબિનેટ સમક્ષ રિપોર્ટ રજૂ કરવો એ કાયદા મંત્રાલયના 100 દિવસના એજન્ડાનો એક ભાગ હતો. one nation one election
કેન્દ્રીય મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે કહ્યું કે કેન્દ્રીય કેબિનેટે ‘એક રાષ્ટ્ર, એક ચૂંટણી’ પર કોવિંદ સમિતિના અહેવાલને સ્વીકારી લીધો છે. એક સાથે ચૂંટણી યોજવા માટે કોવિંદ સમિતિને વ્યાપક સમર્થન મળ્યું છે. કેબિનેટે સર્વાનુમતે પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપી છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે કોવિંદ સમિતિની ભલામણો પર ભારતભરના વિવિધ મંચો પર ચર્ચા કરવામાં આવશે. મોટી સંખ્યામાં પક્ષોએ એક સાથે ચૂંટણી યોજવાનું સમર્થન કર્યું છે. અમે આગામી કેટલાક મહિનામાં સર્વસંમતિ બનાવવાનો પ્રયાસ કરીશું.
લોકસભા અને વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ એકસાથે કરાવવાની ભલામણ
ઉચ્ચ સ્તરીય સમિતિએ પ્રથમ તબક્કા તરીકે લોકસભા અને રાજ્ય વિધાનસભાની ચૂંટણી એકસાથે કરાવવાની ભલામણ કરી છે. એવું કહેવામાં આવ્યું છે કે 100 દિવસમાં સ્થાનિક સંસ્થાઓની ચૂંટણીઓ કરાવવામાં આવશે. સમિતિએ ભલામણોના અમલીકરણ પર વિચારણા કરવા માટે ‘અમલીકરણ જૂથ’ની રચના કરવાની પણ દરખાસ્ત કરી છે. સમિતિના મતે એકસાથે ચૂંટણી યોજવાથી સંસાધનોની બચત થશે. વિકાસ અને સામાજિક સમરસતાને પ્રોત્સાહન મળશે. લોકશાહી માળખાનો પાયો મજબૂત થશે.
એકસમાન મતદાર યાદી અને મતદાર ઓળખ પત્ર તૈયાર કરવાની વાત
સમિતિએ રાજ્ય ચૂંટણી સત્તાવાળાઓ સાથે પરામર્શ કરીને ચૂંટણી પંચ દ્વારા એક સમાન મતદાર યાદી અને મતદાર ઓળખ કાર્ડ તૈયાર કરવાની પણ ભલામણ કરી હતી. હાલમાં, ભારતીય ચૂંટણી પંચ માત્ર લોકસભા અને વિધાનસભાની ચૂંટણીઓનું ધ્યાન રાખે છે. નગરપાલિકાઓ અને પંચાયતોની સ્થાનિક સંસ્થાઓની ચૂંટણીઓ રાજ્ય ચૂંટણી પંચ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવે છે. એવું નોંધવામાં આવ્યું હતું કે સમિતિએ 18 બંધારણીય સુધારાઓની ભલામણ કરી છે, જેમાંથી મોટા ભાગનાને રાજ્ય વિધાનસભાના સમર્થનની જરૂર રહેશે નહીં. જો કે, આ માટે કેટલાક બંધારણીય સુધારા બિલની જરૂર પડશે, જેને સંસદે પસાર કરવા પડશે.
લો કમિશન પણ તેનો રિપોર્ટ લાવશે
સિંગલ વોટર લિસ્ટ અને સિંગલ વોટર આઈડી કાર્ડ સંબંધિત કેટલાક પ્રસ્તાવિત ફેરફારોને ઓછામાં ઓછા અડધા રાજ્યોના સમર્થનની જરૂર પડશે. આ ઉપરાંત કાયદા પંચ પણ એકસાથે ચૂંટણી યોજવા અંગે પોતાનો રિપોર્ટ ટૂંક સમયમાં લાવવાનું છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી આના પ્રબળ સમર્થક રહ્યા છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, લો કમિશન 2029થી સરકારના ત્રણેય સ્તરો, લોકસભા, રાજ્ય વિધાનસભાઓ અને નગરપાલિકા-પંચાયતો જેવી સ્થાનિક સંસ્થાઓ માટે એકસાથે ચૂંટણીની ભલામણ કરી શકે છે. ત્રિશંકુ ગૃહ જેવા મામલામાં એકતા સરકારની જોગવાઈની ભલામણ કરી શકે છે.
